Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej a najem nieruchomości

Paulina Olejniczak-Suchodolska • Opublikowane: 2022-09-12

Jak uregulować kwestię dalszego prowadzenia firmy przez jednego ze wspólników w sytuacji, kiedy dwie osoby przystąpiły jako spółka cywilna do licytacji wynajmu nieruchomości pod małą gastronomię, przy czym jeden ze wspólników, owszem, łożył połowę na remont lokalu, po czym nie był już zainteresowany prowadzeniem i chce wystąpić ze spółki? Jeden ze wspólników poza tym, że był inwestorem, nic więcej nie zrobił, drugi wspólnik interes prowadzi razem z małżonką, łoży na koszty bieżące, wystój lokalu itp. Wspólnik – inwestor chce się wystąpić ze spółki pod warunkiem zwrotu nakładów. Problem stanowi fakt, że lokal jest na spółkę cywilną, a umowa podpisana z miastem na jego wynajem. Jeśli rozwiążą umowę – od razu lokal idzie pod kolejną licytację. Co zrobić, aby prawnie wspólnik inwestor był wykluczony, a miasto nie zabrało lokalu? Czy możliwe jest rozwiązanie spółki bez utraty najmu lokalu?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej a najem nieruchomości

Wystąpienie ze spółki i wstąpienie innego wspólnika

Na wstępie musi Pan mieć świadomość, że jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić, wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego. Niestety spółka cywilna musi mieć minimum 2 wspólników. Gdy jeden występuje, spółka z jednym wspólnikiem traci byt prawny. Aby zatem w ogóle spółka mogła istnieć, a tym samym aby była nadal stroną umów, które zawarła, i mogła kontynuować działalność, w miejsce występującego wspólnika musi wstąpić drugi. Może np. Pana żona, skoro prowadzi z Panem biznes. A zatem najlepiej byłoby, by wspólnik wystąpił, następnie od razu by wstąpił drugi w jego miejsce, aby spółka nie straciła bytu, a następnie można zwrócić wspólnikowi wkłady.

Spółka jako strona umowy najmu

Wówczas to nadal spółka cywilna będzie stroną umowy z miastem, jak i będzie mogła kontynuować swoją działalność. Aktualnie bowiem zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny wskazują, że podmiana wspólników w spółce cywilnej jest dopuszczalna.

Co prawda, w doktrynie (nauce prawa) wskazuję się, iż zmiana składu osobowego spółki cywilnej, polegająca na wstąpieniu do spółki nowego wspólnika, możliwa jest jedynie przez zmianę umowy spółki, za zgodą jej wierzycieli, co wynika z art. 863 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani udziałem w poszczególnych składnikach tego majątku, a zatem nie może przenieść tego udziału na inną osobę”. Z kolei § 2 wskazuje, iż „w czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników”. Ów art. 863 Kodeksu cywilnego ma charakter bezwzględnie obowiązujący, przez co wspólnicy nie mogą zapisami umownymi zmieniać jego treści. To zaś powoduje, że zmiana wspólnika może nastąpić tylko przez zmianę lub zawarcie nowej umowy spółki. Wyjątek wprowadza art. 872 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym można w umowie spółki zastrzec, że w miejsce zmarłego wspólnika do spółki wejdą jego spadkobiercy.

Zmiana składu spółki

Niemniej zmiana składu osobowego spółki cywilnej została jednak dopuszczona w orzecznictwie. Otóż Sąd Najwyższy, Izba Cywilna, w uchwale z dnia w 21 listopada 1995 r., sygn. akt III CZP 160/95, orzekł: „Dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań oraz uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym i jednocześnie ustępujących z tej spółki”.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż „wynikający z art. 863 § 1 kodeksu cywilnego zakaz rozporządzania udziałem w spółce cywilnej odnosi się do okresu istnienia samej spółki lub uczestnictwa w niej danego wspólnika. Tym samym wspólnik może rozporządzić swoimi prawami w chwili wystąpienia z niej. Nie ma również przeszkód, aby nowy wspólnik wstępując w prawa dotychczasowych, występujących ze spółki wspólników równocześnie zobowiązał się w zamian do pokrycia nie tylko przyszłych zobowiązań spółki, ale i zobowiązań już istniejących. Tym samym zobowiązanie takie, jeśli doszło do wiadomości wierzycieli, może być przez nich wykorzystane przy dochodzeniu swoich należności”.

Wskazuję dalej, że Sąd Najwyższy poparł ww. tezę w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt III CSK 335/2007. Orzekł on: Nie można zaprzeczyć, że przecież wystąpienie ze spółki cywilnej wspólnika wypowiadającego swój udział – może być połączone z wstąpieniem na jego miejsce nowego wspólnika za zgodą pozostałych. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, aby skutek w postaci zmiany kręgu współwłaścicieli łącznych nieruchomości nastąpił z mocy prawa. Nie ma zaś uzasadnionych podstaw, aby różnicować skutki ustąpienia wspólnika ze spółki cywilnej w odniesieniu do współwłasności nieruchomości od tego, czy w miejsce ustępującego wspólnika wstępuje, czy nie wstępuje inny wspólnik”.

Owe wyroki dają zatem podstawę do uznania, że jest możliwa zmiana stron umowy spółki cywilnej, bez konieczności jej rozwiązywania i ponownego zawiązywania. Taka „podmiana wspólników” powoduje, że spółka nie zostanie ani na moment rozwiązana i zachowa swój byt.

Brak utraty najmu lokalu

Jak Pan zatem widzi, najważniejsza jest chronologia związana ze zmianą składu osobowego w taki sposób, by spółka nie utraciła bytu. Jeżeli w miejsce ustępującego miałby wstąpić nowy wspólnik, to czynności te należy ze sobą powiązać jedną umową lub wykonać je w takiej kolejności, aby najpierw przystąpił do spółki nowy wspólnik (przez zmianę umowy spółki), a dopiero później wystąpił z niej odchodzący wspólnik. Następnie zaś trzeba poinformować wszystkich wierzycieli o zmianie składu osobowego (nie uzyskiwać zgody, ale poinformować). W razie kwestionowania bytu spółki pozostaje powoływać się na ww. wyroki.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »