Kategoria: Spółka z o.o.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką z o.o.? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Usunięcie wspólnika większościowego ze spółki z o.o.

Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2014-12-09

Jak usunąć wspólnika (prezesa zarządu), który posiada 51% udziałów i który prowadzi działalność konkurencyjną i działa na szkodę spółki? Umorzenie przymusowe w statucie zawiera: „działalność konkurencyjna lub udowodnione świadome działanie sprzeczne z interesami spółki”. Czy można go nie dopuścić do głosowania na NZW o umorzenie przymusowe ze względu na art. 244 K.s.h.?

Katarzyna Siwiec

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dokładnie omówione przedstawione zagadnienie, nie zostało pominięte żadne moje pytanie, argumentacja poparta przepisami prawnymi. Jedynie wydaje mi się, że cena była dosyć wysoka (300zł), ale może to wynikało z faktu, że na tle przedstawionego problemu miałam kilka pytań. Na początku się wahałam gdy dowiedziałam się ile będzie mnie kosztować porada, ale po jej przeczytaniu jakoś ją przełknęłam, gdyż odpowiedź była bardzo wyczerpująca i konkretna.
Katarzyna
Ok. Polecam w przyszłości gdy będę miał wątpliwości z pewnością skorzystam z porad.
Bartosz, 31 lat, geodeta
Rezygnuję , że swojego adwokata , który ma wąski zakres swoich usług , tutaj mam kompleksową pomoc w zakresie prawa . Zdecydowanie polecam!!!
Marcin, 46 lat
Rzeczowo i na temat. Polecam. Skożystam w przyszlosci.
Marek
Terminowo prosto merytorycznie czuję że to odpowiedź na MOJE pytanie a nie \"gotowiec\"
Małgorzata, 56 lat, Menedżer

Jeżeli jest to i wspólnik, i jednocześnie członek zarządu, który posiada 51% udziałów to będzie bardzo trudno.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zakładam, że zapisy w umowie spółki poza tym cytowanym przez Panią są raczej standardowe, czyli powielające zapisy Kodeksu spółek handlowych.

Generalnie rozwiązaniu takich sytuacji, jak ta opisana przez Panią w pytaniu, służy powództwo o wyłączenie wspólnika, oparte na art. 266 Kodeksu spółek handlowych, bo cytując wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 29 listopada 2007 r., I ACa 925/07, uznać należy bezsprzecznie, że „ważną przyczyną wyłączenia wspólnika jest prowadzenie działalności konkurencyjnej wobec spółki”. Jednakże zgodnie z § 1 tegoż przepisu z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika sąd może orzec jego wyłączenie ze spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających wyłączenia stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. Niestety w przypadku, który omawiamy tu obecnie ów wspólnik ma większość udziałów więc powództwo o jego wyłączenie nie jest możliwe z uwagi na fakt, że wspólnicy nie będą mieć legitymacji do wystąpienia z takim powództwem.

Na gruncie Kodeksu spółek handlowych można wyróżnić 3 rodzaje umorzenia: dobrowolne – za zgodą wspólnika, przymusowe – bez zgody w drodze uchwały i automatyczne – bez konieczności podjęcia uchwały. Pani rozważa umorzenie przymusowe. Wyjaśnię zatem, że w przypadku gdy umowa spółka przewiduje jako przyczynę prowadzenie działalności konkurencyjnej przez wspólnika może dojść do przymusowego umorzenia udziałów.

W literaturze przedmiotu wskazuje się właśnie, że umorzenie udziałów może mieć miejsce, jeśli wspólnik podejmuje działanie konkurencyjne (tak twierdzi np. profesor Andrzej Kidyba w swoim Komentarzu do Kodeksu spółek handlowych). Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2011 roku, w sprawie V ACa 528/11, stanowiąc, że instytucja umorzenia udziałów i wyłączenia wspólnika mają odrębny, niezależny charakter, stanowią dla wspólników równorzędny instrument wpływania na kształt osobowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ustawodawca nie daje priorytetu żadnej z tych instytucji, stwarza wspólnikom możliwość wyboru co do tego z jakiego instrumentu prawnego skorzystają. Podkreślić przy tym należy, iż przymusowe umorzenie udziałów nie jest pozbawione kontroli sądowej, wspólnikowi, którego ono dotyczy w przypadku nadużycia tej instytucji przysługują środki ochrony prawnej wynikające z możliwości zaskarżenia uchwały zgromadzenia wspólników w tym przedmiocie. Mając na uwadze treść przepisu art. 199 § 1 K.s.h. Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu, że przesłanki sankcyjne (które swym charakterem zwykle odpowiadają ważnym przyczynom wyłączenia wspólnika) nie mogą być w umowie spółki wskazane jako przesłanki przymusowego umorzenia – sąd w wyroku tym zajmował się właśnie przymusowym, ale nie automatycznym umorzeniem udziałów i zdecydowanie taką możliwość dopuścił.

Nie dotyczy to jednakże automatycznego umorzenia udziałów, albowiem art. 199 § 4 K.s.h. mówi wyraźnie, że umowa spółki może stanowić, że udział ulega umorzeniu w razie ziszczenia się określonego zdarzenia bez powzięcia uchwały zgromadzenia wspólników. Prowadzenie działalności konkurencyjnej nie jest jednak ziszczeniem się zdarzenia w rozumieniu tego przepisu. W literaturze przedmiotu wskazuje się co prawda, że umorzenie w razie ziszczenia się określonego zdarzenia może mieć miejsce, jeśli wspólnik podejmuje działanie konkurencyjne (tak twierdzi np. profesor Andrzej Kidyba w swoim Komentarzu do Kodeksu spółek handlowych), aczkolwiek jest to co najmniej mocno dyskusyjne i ja raczej chyba bym się przychyliła do poglądu odmiennego, a wyrażonego w orzecznictwie. Przykładem jest tu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 roku, wydany w sprawie V CK 562/04, w którym sąd stwierdził, iż przymusowe umorzenie udziałów nie może być wykorzystywane do usunięcia wspólnika ze spółki z przyczyn przewidzianych w art. 266 § 1 K.s.h.

W uzasadnieniu tego wyrok sąd stwierdził, iż instytucja przymusowego umorzenia udziałów nie może być wykorzystywana do usunięcia wspólnika ze spółki z przyczyn, które ma na względzie art. 266 § 1 K.s.h. Takie jej wykorzystywanie stanowiłoby obejście art. 266 K.s.h. Niezależnie od tego, na przeszkodzie wspomnianemu jej wykorzystywaniu stoją wymagania stawiane przez art. 199 K.s.h. postanowieniom umowy spółki dotyczącym przymusowego umorzenia udziałów. Przyjmuje się, że przesłanki przymusowego umorzenia udziałów realizowanego w drodze uchwały zgromadzenia wspólników powinny być w umowie spółki określone w sposób eliminujący uznaniowość zgromadzenia wspólników przy ich ustalaniu. W równym stopniu niedopuszczalne jest określenie w umowie spółki w sposób umożliwiający taką uznaniowość przesłanek tzw. umorzenia automatycznego. Skoro chodzi tu o umorzenie następujące w razie ziszczenia się określonego zdarzenia, bez podejmowania przez zgromadzenie wspólników uchwały o umorzeniu, miarodajne zdarzenie musi być oznaczone dokładnie i w sposób wykluczający czynnik uznania w zakresie jego ustalenia przez zarząd spółki. Tymczasem stwierdzenie przyczyn dotyczących wspólnika, które ma na względzie art. 266 § 1 K.s.h., łączy się na ogół z dokonywaniem ocen postępowania wspólnika, a więc zakłada element uznania. W konsekwencji, za właściwe pole zastosowania tzw. automatycznego umorzenia udziałów należy uznać sytuacje, w których umorzenie udziałów następuje z dokładnie określonych przyczyn, mających charakter zdarzeń dotyczących spółki, i leży w interesie objętych umorzeniem wspólników. Chodzi tu – jak się wskazuje w piśmiennictwie – np. o przypadki niepowołania określonego wspólnika do zarządu, odwołania określonego wspólnika z zarządu, zmiany przedmiotu działalności spółki, podwyższenie lub obniżenie kapitału zakładowego. W świetle powyższych uwag, już samo wskazanie w zaskarżonej uchwale, jako przyczyn przymusowego umorzenia udziałów bez podejmowania uchwały zgromadzenia wspólników, przypadków – i to wymienionych jedynie przykładowo – prowadzenia przez wspólnika działalności konkurencyjnej wobec spółki nakazywało uznać tę uchwałę za sprzeczną z art. 199 § 4 K.s.h.

Teoretycznie zatem na kanwie aktualnego orzecznictwa dopuszcza się możliwość umorzenia przymusowego w opisanej przez Panią sytuacji, aczkolwiek uchwała ta w przypadku jej zaskarżenia będzie podlegała oczywiście kontroli sądu, o ile nie jest nieważna to może ona być sprzeczna z dobrymi obyczajami i godząca w interesy spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie wspólnika.

Niestety art. 244 Kodeksu spółek handlowych nie daje możliwości pozbawienia wspólnika możliwości głosowania nad uchwałą w przedmiocie umorzenia jego udziałów. Poprawność mojego stanowiska w tej sprawie potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., I CSK 530/09, oraz wydany na podstawie niegdyś obowiązującego Kodeksu spółek handlowych wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 r., III CKN 302/97, w którym stwierdzono, iż w świetle treści art. 235 K.s.h. wspólnik nie jest wyłączony od głosowania w przedmiocie podjęcia uchwały co do umorzenia udziałów.

Jeżeli zatem umowa spółki nie przewiduje nic innego, zgodnie z art. 245 uchwała ta będzie musiała być podjęta większością bezwzględną głosów, co w opisanej sytuacji przy obecności na zgromadzeniu i głosowaniu wspólnika większościowego w zasadzie przesądzi sprawę na jego korzyść.

Jeżeli się nie powiedzie będzie Pani mogła jeszcze rozważyć ewentualne powództwo o rozwiązanie spółki i ewentualne kontynuowanie działalności przez pozostałych wspólników w nowej spółce na przykład, jeżeli konflikt będzie narastał, jako że art. 271 K.s.h. stanowi, iż sąd może wyrokiem orzec rozwiązanie spółki:

1) na żądanie wspólnika lub członka organu spółki, jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki;

2) na żądanie oznaczonego w odrębnej ustawie organu państwowego, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu.

Jak się podkreśla w nauce prawa innymi ważnymi przyczynami mogą być: brak możliwości podejmowania decyzji w spółce („pat” decyzyjny), brak organów i niemożność ich powołania, notoryczne wykorzystywanie pozycji wspólnika większościowego, brak zainteresowania sprawami spółki przez wspólników, trwałe konflikty między członkami zarządu, pozbawienie wspólnika istotnych uprawnień przez innych wspólników, naruszenie art. 20 K.s.h. (A. Kidyba, Spółka…, s. 746), gdy spółka traci zdolność do działania w wyniku trwałego konfliktu między wspólnikami (orzeczenie SA w Krakowie z 10 września 1993 r., I ACr 343/93, B. Gawlik, Zbiór orzeczeń 1936-1983, s. 2000 oraz wyrok SA w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2012 r., I ACa 718/12, LEX nr 1216282, zgodnie z którym samo istnienie konfliktu między wspólnikami nie wyczerpuje przesłanek przewidzianych w art. 271 K.s.h. uzasadniających rozwiązanie spółki; zachodzą one dopiero wówczas, gdy istniejący konflikt w istotny i trwały sposób wpływa na funkcjonowanie spółki, stosunki spółki bądź uprawnienia wspólników), utrata bądź wygaśnięcie koncesji. O ile w pierwszym przypadku, o którym mowa w art. 271 pkt 1 K.s.h., tj. gdy osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe, mamy do czynienia z jasno określoną sytuacją, o tyle w przypadku drugim przyczyny musiały już zajść, a katalog ich jest w zasadzie nieograniczony. Jednak decyzję w tych sprawach podejmuje sąd (tak A. Kidyba, Komentarz do Kodeksu spółek handlowych).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką z o.o.? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »
{* .script("js/zaczekaj.js") *}