Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką cywilną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament przedsiębiorcy, czyli przekazanie udziałów w spółce cywilnej

Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2014-09-19

Chcę w przypadku mojej śmierci, bądź całkowitej niezdolności do pracy, przekazać swoje udziały w spółce cywilnej konkretnej osobie. Czy wystarczy podpisane oświadczenie, czy też musi być ono potwierdzone notarialnie?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Spółka cywilna charakteryzuje się stałością składu osobowego, zatem zmiana wspólnika jest sytuacją bardzo rzadką. Z analizy przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spółki cywilnej wynika, że spadkobiercy mogą wstąpić w miejsce wspólnika po jego śmierci tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi. W przeciwnym wypadku umowa wygasa, a spadkobiercy mogą żądać jedynie zwrotu tego, co wspólnik do spółki wniósł oraz mogą żądać wypłaty pieniędzy stanowiących wartość udziału.

Jeśli istotnie w Pana spółce cywilnej jest taki zapis, że w miejsce wspólnika wchodzą spadkobiercy to wówczas ma Pan prawo w testamencie wskazać tych spadkobierców, którzy otrzymają prawo do udziałów w spółce cywilnej. Taki testament może Pan napisać własnoręcznie i nie wymaga on szczególnej formy. Nie ma wymogu aktu notarialnego.

Gdyby zmiana miała nastąpić za Pana życia to przepisy Kodeksu cywilnego nie regulują takiej możliwości. Mając na uwadze stały charakter członkostwa w spółce, stałość składu, należałoby uznać, że nie ma możliwości takiego działania, by wskazać swojego następcę.

Przez pewien czas wspólnikom z pomocą przyszedł Sąd Najwyższy, który stwierdził, w uchwale z dnia 21 października 1995 r. (sygn. akt III CZP 160/95), że dopuszczalne jest wstąpienie do spółki cywilnej nowego wspólnika i przejęcie przez niego dotychczasowych zobowiązań i uprawnień za zgodą pozostałych wspólników, w tym jednocześnie występujących ze spółki. SN uznał, że wspólnik może rozporządzać swoimi prawami w chwili wystąpienia ze spółki. SN podzielił ten pogląd później m.in. w wyroku z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II CNP 49/08.

Jednak w chwili obecnej pogląd ten uznawany jest za wadliwy i aktualnie Sąd Najwyższy stwierdza nieważność umów o przekazaniu udziałów w spółce cywilnej. Pozwolę sobie przytoczyć aktualne orzecznictwo w tej kwestii. W wyroku z dnia 11 lutego 2009 r. (sygn. akt V CSK 325/08) Sąd Najwyższy uznał umowę zbycia udziału w spółce cywilnej za nieważną. Czynność zbycia udziału przez wspólniczkę zakwalifikował jako jej wystąpienie ze spółki, co w przypadku spółki dwuosobowej oznaczało jej rozwiązanie. SN swoje rozstrzygnięcie motywował tym, że zakaz rozporządzania udziałem we wspólnym majątku wspólników (art. 863 K.c.) odnosi się do okresu istnienia stosunku spółki oraz działa także w chwili występowania wspólnika ze spółki, ponieważ konsekwencją wystąpienia jest rozliczenie przewidziane w art. 871 K.c.

Dość istotną w tej kwestii jest uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 10 czerwca 2011 r. (sygn. akt III CZP 135/10). Sąd Najwyższy wskazał w niej, że na skutek jednostronnej czynności prawnej, jaką jest decyzja wspólnika o wystąpieniu ze spółki, traci on zarówno członkostwo, jak i status współwłaściciela majątku wspólników, niezależnie od tego, co jest przedmiotem wspólności, gdyż art. 871 K.c. nie wprowadza w tym zakresie żadnych zróżnicowań. Skutek w postaci utraty uprawnień rzeczowych do wspólnego majątku następuje przy tym z mocy prawa. SN uznał, że występujący ze spółki wspólnik nie nabywa uprawnienia do oznaczonego udziału w majątku wspólnym, a jedynie możliwość żądania wypłaty ekwiwalentu za pozostawione prawa majątkowe. SN podkreślił wyraźnie, że wspólnik, nie mając prawa do określonego udziału w majątku wspólnym, nie mógłby nim dysponować.

Jak Pan widzi forma przekazania udziału, którą Pan proponuje, nie ma racji bytu niezależnie od formy oświadczenia woli, jakie Pan złoży. W sytuacji śmierci może się Pan zabezpieczyć spisując testament i wskazując „spadkobiercę udziałów”. Jeśli utraci Pan zdolność do pracy może Pan wprowadzić swojego zastępcę do spółki, jako nowego wspólnika, a następnie sam wystąpić ze spółki zgodnie z art. 869 § 2 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Połączenie dwóch firm w spółkę cywilną

Chcielibyśmy połączyć firmy brata i siostry w spółkę cywilną. Oprócz tego do spółki ma wejść także druga siostra, która nie ma własnej firmy. Firma...

 

Przekazanie firmy dzieciom

Jestem osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą i chciałabym przekazać całą firmę dzieciom ...

 

Umowa podpisana ze spółką cywilną, która zmienia wspólników

Prowadzę firmę oferującą usługi sprzątania. Od roku mamy podpisaną umowę z pewną spółką cywilną, która jest właścicielem pensjonatu – na...

 

Podatek dochodowy od sprzedaży nieruchomości niezabudowanej przez spółkę cywilną

Jako jedyni wspólnicy spółki cywilnej ja i żona nabyliśmy w 2006 roku nieruchomość niezabudowaną (działkę budowlaną), która została wpisana...

 

Sprzedaż towaru po zamknięciu spółki cywilnej

Mąż był współwłaścicielem dwuosobowej spółki cywilnej. Po jego śmierci musieliśmy zlikwidować spółkę i ją wyrejestrować (tak też zrobiliśmy,...

 

Wybór opodatkowania dla spółki cywilnej

Jestem kierownikiem robót w firmie, w której mój kolega, z którym chcę założyć spółkę cywilną, pracował jeszcze dwa miesiące temu...

 

Zadłużona rodzinna firma prowadzona w formie spółki cywilnej

Od kilkunastu lat mąż ze swoją mamą prowadzi rodzinną firmę w formie spółki cywilnej. Niestety firma jest zadłużona u głównego dostawcy na...

 

Zwrotu wkładów przy likwidacji spółki cywilnej

Czy przy likwidacji spółki cywilnej konieczny jest zwrot wkładów? Spółka została zlikwidowana jednomyślnie przez obydwu wspólników z końcem...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »