Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z działalnością gospodarczą? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Opiekunka dziecięca - umowy, składki zus, miejsce sprawowania opieki

Paulina Olejniczak-Suchodolska • Opublikowane: 2021-06-04

Jestem opiekunką dziecięcą, zatrudnioną przez rodzica na podstawie umowy uaktywniającej, jako że nie przekraczam połowy najniższego
wynagrodzenia, wszystkie składki opłaca mi ZUS. Chciałabym dowiedzieć się, czy mogę podpisać z innymi rodzicami umowę, tak aby nie ponosić żadnych kosztów? Jedynie płaciłabym podatek od umów. Ile mogłabym mieć pod opieką wszystkich dzieci? Z jakich urzędów mogłabym spodziewać się kontroli? Obecnie opiekuję się dzieckiem w mieszkaniu, które wynajmuję. W umowie uaktywniającej odnośnie sprawowania opieki nad chłopcem mam wpisany adres mojego własnościowego mieszkania, w którym do niedawna pracowałam. Czy w ZUS-ie powinnam zmienić adres?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Opiekunka dziecięca - umowy, składki zus, miejsce sprawowania opieki

Niniejsza opinia prawna zawiera analizę sytuacji oraz wskazanie odpowiedzi na zadane pytania w oparciu o przepisy ustawy z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3 (Dz. U. z 2020 r., poz. 326 z późn. zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm. – w skrócie usus), stanowisko doktryny i orzecznictwa sądów polskich.

Umowa uaktywniająca

Ustawa o opiece nad dziećmi do lat 3 nie wskazuje maksymalnej ilości umów, jakie niania może zawrzeć z rodzicami różnych dzieci. Rozdział 6 ustawy pn. „Niania” reguluje kwestie związane z zawarciem umowy uaktywniającej, w tym jej elementy, oraz sposób finansowania składek na ZUS.

Dwie lub więcej umowy o opiekę

ZUS nie zabrania zawierać kilku umów uaktywniających, jednakże ich mnogość powoduje zmiany w sposobie podlegania składkom, gdyż dojdzie do zbiegu tytułów ubezpieczenia. I tak, zgodnie z art. 9 ust. 2 usus niania spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów (kilku umów uaktywniających) jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów. Z art. 9 ust. 2c usus wynika z kolei, że osoby wykonujące umowę uaktywniającą, z tytułu której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, spełniający warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu wykonywania jednocześnie kolejnych umów uaktywniających, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu tych umów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej lub kolejnej/ kolejnych umów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia. Ustalenia łącznej podstawy wymiaru składek dla celu rozstrzygnięcia zbiegu tytułów dokonuje się według kolejności ich powstawania. Ubezpieczony może zmienić tytuł obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, jednak wybór ten powinien uwzględniać zasadę podaną wyżej, dotyczącą wysokości podstawy wymiaru składek.

Składki niani na ZUS

Powyższe nie ma jednak wpływu na zasady określone w art. 51 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Mimo zawarcia wielu umów uaktywniających składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne Zakład Ubezpieczeń Społecznych, opłacać będzie wyłącznie od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż 50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego zgodnie z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą 50% minimalnego wynagrodzenia będą płacić rodzice zawierający taką umowę na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Oznacza to, że składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe niania będzie współfinansować wraz z rodzicami dziecka: składkę na ubezpieczenie emerytalne niania i rodzic finansują w równych częściach po 9,76%, zaś składkę na ubezpieczenia rentowe niania w wysokości 1,5%, rodzic – w wysokości 6,5 %. Składkę na ubezpieczenie zdrowotne finansuje niania, na ubezpieczenie wypadkowe finansuje rodzic. Kwestia opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez nianię można zobrazować jako wynagrodzenie brutto-netto. Różnica stanowi właśnie kwoty składek odciąganych z wynagrodzenia niani.

W związku z tym stwierdzić należy, że jeśli będzie Pani zarabiać powyżej 50% minimalnego wynagrodzenia będzie Pani, oprócz podatku dochodowego, współfinansować także swoje składki na ubezpieczenie na społeczne.

Przepisy ustawy o opiece nad małymi dziećmi

Przepisy ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 nie zawierają wprost regulacji ile dzieci pod opieką może mieć niania. Czytając art. 51 ust. 1 tej ustawy, można zobaczyć, że nianią jest osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dziećmi (w liczbie mnogiej) na podstawie umowy o świadczenie usług (jednej umowy). Wyjaśnienia zawarte na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznych wprost wskazują, że niania sprawuje opiekę indywidualną, co oznacza, że opiekuje się tylko jednym dzieckiem lub rodzeństwem. Z kolei wyjaśnienia ZUS-u co do zbiegu tytułu ubezpieczenia z umów aktywizujących sugerują, że dopuszcza się możliwość sprawowania opieki nad kilkorgiem dzieci na podstawie odrębnych umów. Tym samym stwierdzić należy, że kwestia ta jest sporna i pozostaje nierozstrzygnięta.

Nadmienić także należy, że przepisy nie regulują „instytucjonalnej” kontroli niań. Oznacza to de facto, że dopóki wszystko jest w porządku, nie ma podstaw do kontroli żadnych urzędów. Jeśli by jednak doszło do kontroli (np. wskutek zgłoszenia któregoś z rodziców czy donosu), z pewnością sprawą zainteresowałby się sanepid w zakresie żywienia oraz straż pożarna w zakresie zabezpieczeń p-poż.

Zmiana miejsca sprawowania opieki

Odpowiadając na Pani pytanie co do obowiązku zgłoszenia zmiany miejsca sprawowania opieki, wskazuję, że zgodnie z art. 52 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 obowiązek niezwłocznego informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy tylko takich zmian umowy uaktywniającej, które mają wpływ na opłacanie składek. Przede wszystkim chodzi o zgłoszenie rozwiązania lub wygaśnięcia umowy uaktywniającej czy zmianę wysokości wynagrodzenia. Zmiana miejsca sprawowania opieki nie ma wpływu na opłacanie składek, stąd należy wnioskować, że kwestia ta nie podlega zgłoszeniu do ZUS-u.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »