Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z działalnością gospodarczą? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieodpłatna umowa-zlecenie

Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2016-08-26

Chciałabym zatrudnić zięcia na nieodpłatną umowę-zlecenie w mojej firmie (byłby kierowcą, czas nienormowany i w zależności od potrzeb). Nie chcę zatrudniać go w innej formie, bo ma zajęcie komornicze. Czy takie rozwiązanie jest możliwe? Jakie są pułapki?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na początek wyjaśnię Pani kwestie zatrudnienia na podstawie umowy-zlecenie w relacji do zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Generalnie art. 22 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Jeżeli zatem to Pani ustala czas i miejsce wykonywania pracy i Pani jest osobą kierującą pracą danej osoby, to mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, nawet jeśli nazwiemy to umową-zlecenie, umową o współpracę, o dzieło czy jakkolwiek inaczej.

§ 11 tego przepisu bowiem stanowi, że „zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy”.

ZUS ma prawo w ramach prowadzonej kontroli do oceny charakteru umowy o pracę i tym samym może uznać, iż umowa zlecenia jest tak naprawdę umową o pracę, i wydać decyzję ustalającą wysokość należnych z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Byłoby to o tyle dotkliwsze, że doszedłby do tego obowiązek uregulowania odsetek od należnych składek, co tylko zwiększyłoby koszty.

Oczywiście do takiej sytuacji może nigdy nie dojść, ale ponieważ zgodnie z art. 86 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS ma prawo prowadzić kontrolę, która obejmuje m.in. zgłaszanie do ubezpieczeń pracowników, prawidłowość i rzetelność obliczania i wpłaty składek, to niestety ale może się zdarzyć, iż ZUS mógłby zakwestionować umowę-zlecenie i naliczyć wspomniane składki.

Zgodnie z art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia także podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, jeżeli zleceniobiorcy nie są uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych lub studentami poniżej 26 lat. Akurat, w przypadku umowy-zlecenia – nieodpłatnej takiego obowiązku nie ma. bo art. 18 ust 3 cytowanej ustawy stanowi, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie-zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. W konsekwencji powyższego, jeśli wynagrodzenia nie przewidziano, nie ma też obowiązku uiszczenia składek ZUS.

Na szczęście w przypadku zięcia nie ma zagrożenia uznania go za osobę współpracującą, co wiązałoby się z obowiązkiem ponoszenia przez Panią takich samych składek ZUS jak za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, bo w myśl ustawy za osobę współpracującą, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia.

Jeśli Pani zięć nie będzie pomagał Pani sporadycznie, od czasu do czasu, a stale (wydaje mi się, że w Pani przypadku tak właśnie może być), to niestety ale może być tak, że ZUS chciałaby jednak tę umowę oskładkować, dlatego też proszę wziąć pod uwagę 2 rozwiązania.

Pierwsze to zatrudnienie zięcia jednak na jakiś niewielką część etatu, np. 1/8, składki z tego tytułu będą niewielkie, jeśli ustali Pani wynagrodzenie na poziomie 1/8 najniższej krajowej, to nie będzie też podlegać egzekucji, więc odpadną przyczyny, dla których nie chce Pani zatrudnić zięcia na podstawie umowy o pracę w charakterze kierowcy. Napisała Pani, że jego czas pracy będzie nienormowany, ale to już jest kwestia wykazania tego w dokumentacji.

Drugie rozwiązanie to rzeczywiście nieodpłatna umowa-zlecenie. Dopuszczalna jest bowiem pomoc rodziny w prowadzeniu działalności gospodarczej i jeśli tylko w przypadku zięcia nie będzie ona przybierać charakteru umowy o pracę, nie będzie ryzyka, o którym wcześniej pisałam. Nie jest konieczne, aby umowa-zlecenie została zawarta na piśmie, przepisy nie przewidują takiego wymogu. Umowa może być zatem zawarta w dowolny sposób, także przez dorozumiane oświadczenia woli. Piszę o tym, obawiając się, że wybór formy pisemnej wiązał się będzie z tym, że trzeba opisać przedmiot umowy i jakieś warunki jej wykonywania, a to może być w pewnym sensie problematyczne i może ułatwić np. kontrolującym (oczywiście nie twierdzę, że tak będzie) weryfikację pomocy zięcia pod kątem ewentualnego zatrudnienia jednak w charakterze pracownika.

Generalnie jest możliwość zatrudnienia członka rodziny w firmie na podstawie umowy-zlecenia, umowa ta może być nieodpłatna, wówczas nie podlega obowiązku zapłaty składki ZUS i rodzi obowiązków podatkowych, nie ma obowiązku zawarcia jej w formie pisemnej tyle tylko, że to zleceniobiorca decyduje o miejscu i czasie, w którym będzie wykonywał powierzone mu umową obowiązki, a w tym przypadku tak nie będzie – jak rozumiem – i stąd moje obawy.

Dlatego też uważam, że zawarcie umowy-zlecenia na piśmie może ułatwić ustalenia, że jest to de facto umowa o pracę, bo tylko pod takim kątem, w mojej ocenie, istnieje ryzyko zastosowania tego rozwiązania.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »