Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Następcy prawni zmarłego wspólnika spółki jawnej

Hanna Żurowska • Opublikowane: 2014-12-01 • Aktualizacja: 2021-04-12

Zmarł wspólnik naszej spółki jawnej, zostałem sam. W umowie zapisaliśmy, że w przypadku śmierci jednego ze wspólników na jego miejsce do spółki wchodzą jego spadkobiercy – jako następcy prawni. Chcemy kontynuować działalność. Czy trzeba przeprowadzać zmiany w umowach najmu lokali sklepowych, zezwoleniach na sprzedaż alkoholu (koncesja), danych dla sanepidu, urzędu skarbowego itp.? Co należy po kolei zrobić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Następcy prawni zmarłego wspólnika spółki jawnej

Wejście do spółki spadkobierców zmarłego wspólnika

Na wstępie pozwolę sobie przytoczyć najważniejsze przepisy Kodeksu spółek handlowych, na których oparte jest omawiane zagadnienie. Interesują nas przede wszystkim poniższe przepisy tej ustawy:

„Art. 58. Rozwiązanie spółki powodują:

1)  przyczyny przewidziane w umowie spółki;

2)  jednomyślna uchwała wszystkich wspólników;

3)  ogłoszenie upadłości spółki;

4)  śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości;

5)  wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika;

6)  prawomocne orzeczenie sądu.

Art. 60. § 1. Jeżeli umowa spółki stanowi, że prawa, jakie miał zmarły wspólnik, służą wszystkim spadkobiercom wspólnie, a nie zawiera w tym względzie szczególnych postanowień, wówczas do wykonywania tych praw spadkobiercy powinni wskazać spółce jedną osobę. Czynności dokonane przez pozostałych wspólników przed takim wskazaniem wiążą spadkobierców wspólnika.

§ 2. Przeciwne postanowienia umowy są nieważne.

Art. 64. § 1. Pomimo śmierci lub ogłoszenia upadłości wspólnika oraz pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub jego wierzyciela, spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią.

§ 2. Uzgodnienie takie powinno w przypadku śmierci lub ogłoszenia upadłości nastąpić niezwłocznie, a w przypadku wypowiedzenia - przed upływem terminu wypowiedzenia. W przeciwnym razie spadkobierca, syndyk lub wspólnik, który wypowiedział umowę spółki, a także jego wierzyciel, mogą domagać się przeprowadzenia likwidacji”.

Czy dwuosobowa spółka jawna zachowuje swój byt po śmierci jednego ze wspólników?

Powyższe zapisy są niejednoznaczne i wydają się nie rozstrzygać wprost, czy dwuosobowa spółka jawna zachowuje swój byt po śmierci

jednego ze wspólników. Z tego też powodu toczyły się spory w doktrynie, zgodnie z którymi sytuacja taka mogła mieć miejsce jedynie w spółkach jawnych, gdzie wspólników było przynajmniej trzech.

Ostatecznie spór ten rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 26 października 2007 r. (sygn. akt I SA/Po 593/07) stwierdził m.in.:

„Jako wadliwy należy ocenić pogląd, że śmierć wspólnika w spółce jawnej jest równoznaczna z ustaniem bytu prawnego tej spółki i skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa decyzji o nadaniu jej NIP. Dwuosobowa spółka jawna nie ulega rozwiązaniu z powodu śmierci wspólnika jeżeli w umowie spółki została zamieszczona regulacja o dalszym istnieniu spółki ze spadkobiercami zmarłego wspólnika. W takim przypadku liczba wspólników nie ulega zmianie, gdyż w miejsce zmarłego wchodzą jego spadkobiercy. Ponieważ spółka trwa, nie zachodzi przesłanka do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o nadaniu jej NIP”.

W związku z powyższym, mając na względzie fakt, iż w umowie spółki zawarte zostały odpowiednie klauzule na wypadek śmierci jednego ze wspólników, spółka zachowuje swój byt i działalność można kontynuować.

Utrzymanie istnienia spółki jawnej po śmierci wspólnika

Z powyższego orzeczenia wynika również wpływ takiego zdarzenia na numer NIP. Analogicznie można odnieść to do numeru REGON, co niejako potwierdza również cytowane poniżej stanowisko GUS w sprawie przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością:

„Zgodnie z par. 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów gospodarki narodowej, w tym wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń oraz szczegółowych warunków i trybu współdziałania służb statystyki publicznej z innymi organami prowadzącymi urzędowe rejestry i systemy informacyjne administracji publicznej (Dz. U. 1999 Nr 69, poz. 763, z późn. zm.) przekształcenie spółek handlowych (np. jawnej) w spółki handlowe (np. w sp. z o.o.) nie powoduje zmiany numeru REGON”.

Innymi słowy, spółka zachowuje dotychczasowe numery NIP i REGON. Zatem w razie utrzymania istnienia spółki jawnej mamy do czynienia nie z nową spółką, lecz ze spółką dotychczas istniejącą, prowadzoną pod tą samą firmą. Fakt utrzymania spółki należy jednak zgłosić zgodnie z przepisami ustawy o KRS sądowi rejestrowemu. Zgodnie z art. 47 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym spółka jawna zobowiązana jest zgłaszać wszelkie zmiany dotyczące m.in. nazwy spółki, oznaczenia wspólników spółki.

Nie ma zatem również potrzeby dokonywania zmian w „umowach najmu lokali, zezwoleniach na sprzedaż alkoholu, koncesjach”. Mimo wszystko ewentualnie można poinformować strony takich umów o zmianie wspólnika, szczególnie zaś w przypadku, gdy w konkretnej umowie spółkę reprezentował zmarły wspólnik. To samo dotyczy sanepidu, który wystarczy poinformować pisemnie o zmianach w spółce.

Natomiast zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników:

„Art. 5. (…) 3. Zgłoszenie identyfikacyjne podatników niebędących osobami fizycznymi zawiera w szczególności pełną i skróconą nazwę (firmę), formę organizacyjno-prawną, adres siedziby, numer identyfikacyjny REGON, organ rejestrowy lub ewidencyjny i numer nadany przez ten organ, wykaz rachunków bankowych, adres miejsca przechowywania dokumentacji rachunkowej oraz przedmiot wykonywanej działalności określony według obowiązujących standardów klasyfikacyjnych, a ponadto:

1)  w przypadku zakładów (oddziałów) osób prawnych oraz innych wyodrębnionych jednostek wewnętrznych będących podatnikami - NIP oraz inne dane dotyczące jednostki macierzystej;

2)  w przypadku spółek cywilnych, osobowych spółek handlowych i podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców na zasadach określonych dla spółek osobowych - dane dotyczące wspólników, w tym również identyfikator podatkowy poszczególnych wspólników. (…)

Art. 9. 1. Podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 10, mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych”.

W związku z powyższym, jakkolwiek spółka zachowuje swój dotychczasowy byt prawny, należy dokonać zgłoszenia aktualizacyjnego w przedmiocie zgłoszenia nowych wspólników spółki (wspólnicy osobowych spółek prawa handlowego, tj. m.in. spółki jawnej, aktualizują swoje dane osobowe na formularzu zgłoszenia NIP-7.)

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

sluzebnosc.info

Szukamy prawnika »