Kategoria: Spółka jawna

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką jawną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Likwidacja spółki jawnej

Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2014-07-28

Mamy zamiar zlikwidować spółkę jawną dwuosobową (wspólnik zajmie się inną pracą, ja chcę prowadzić dalej podobną firmę jako działalność gospodarczą). Spółka posiada lokal, który został nabyty przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, a później wniesiony do spółki odpisami amortyzacyjnymi. Od 2009 r. jest wpisany do ksiąg wieczystych jako własność spółki. Co powinniśmy z nim zrobić? Jak właściwie rozwiązać spółkę? Jak rozliczyć się z fiskusem? Rozliczamy się w oparciu o księgę przychodów i rozchodów.

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedzi na moje pytania wyczerpujące, pełen profesjonalizm. Jestem bardzo zadowolona. Polecam, prawnik godny zaufania.
Barbara, Nauczyciel
Dziękuję za udzielone porady. Za każdym razem odpowiedź na pytania bardzo szybka i rzeczowa, poparta artykułami kodeksów. Pani Marta Handzlik- Rosuł rozwiała moje wszelkie obawy. Polecam korzystanie z serwisu. Za niespełna 100 zł dowiedziałam się o przysługujących mi prawach, co zdecydowanie uspokoiło mnie. Mam również świadomość ,iż mogę w dalszym ciągu zadać pytanie dodatkowe w mojej sprawie, jeśli pojawi się ku temu potrzeba. Z pewnością w przyszłości jeszcze skorzystam z pomocy prawnej serwisu, jeśli zajdzie taka potrzeba.
Anna
Dziękuję za poradę . Udzielono mi profesjonalnej odpowiedzi i ukierunkowało co do dalszego postępowania , jeżeli zajdzie potrzeba to skorzystam ponownie z usług prawnika tego biura . 
Janusz, 53 lata
Korzystałam już z "ePorady24" wcześniej, byłam bardzo zadowolona z rzetelnej, wnikliwej odpowiedzi na nurtujące mnie pytanie. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania dodatkowych pytań dotyczących pytania głównego.
Danuta, technik ekonomista
Bardzo dokładnie omówione przedstawione zagadnienie, nie zostało pominięte żadne moje pytanie, argumentacja poparta przepisami prawnymi. Jedynie wydaje mi się, że cena była dosyć wysoka (300zł), ale może to wynikało z faktu, że na tle przedstawionego problemu miałam kilka pytań. Na początku się wahałam gdy dowiedziałam się ile będzie mnie kosztować porada, ale po jej przeczytaniu jakoś ją przełknęłam, gdyż odpowiedź była bardzo wyczerpująca i konkretna.
Katarzyna

Jeżeli w księgach wieczystych jako właściciel lokalu wpisana jest spółka, oznacza to, że lokal należy formalnie do spółki. Mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia jest majątkiem spółki, a nie wspólników, co potwierdza orzecznictwo NSA (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 października 2007 r. (II FSK 1138/06). Działania dokonywane na majątku spółki pomiędzy spółką a wspólnikami są zbyciem lub nabyciem dla spółki oraz jej wspólników.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Przychody oraz koszty uzyskania przychodów przez spółkę jawną podlegają rozliczeniu u jej wspólników, proporcjonalnie do ich udziałów w spółce.

Prosta likwidacja spółki jawnej raczej nie wchodzi w rachubę z uwagi na obowiązujące procedury oraz czasochłonność.

Stosownie do art. 58 Kodeksu spółek handlowych (w skrócie: K.s.h.):

Rozwiązanie spółki powodują:

  1. jednomyślna uchwała wszystkich wspólników;
  2. wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika.

Likwidując działalność prowadzoną w postaci spółki jawnej, wspólnicy przed jej zakończeniem mogą wycofać ze spółki poszczególne składniki majątku. Działanie to może mieć na celu zarówno nieodpłatne przekazanie tych składników na potrzeby własne wspólników, jak i ich zbycie odpłatne.

Zgodnie z art. 67 § 1 K.s.h. w przypadkach określonych w art. 58 należy przeprowadzić likwidację spółki, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki.

W związku z zaistnieniem przyczyn rozwiązania spółki jawnej nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Wspólnicy uzgadniają inny sposób zakończenia działalności spółki.

Nie ma wszakże przeszkód, aby w spółce dwuosobowej ustalić:

  1. przejście przedsiębiorstwa spółki na jednego wspólnika lub
  2. przejście zorganizowanych części przedsiębiorstwa na dwóch wspólników albo
  3. przejęcie poszczególnych składników przez jednego wspólnika, ewentualnie
  4. pozostawienie lokalu jako współwłasności wspólników.

Po doprowadzeniu do końca takiego sposobu rozwiązania spółki jawnej wspólnicy winni złożyć wniosek o wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, do wniosku zaś dołączyć m.in. uchwałę wspólników będącą podstawą rozwiązania spółki.

Stosownie zaś do art. 84 § 2 K.s.h. rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Przepisy tej ustawy nie definiują terminu „przedsiębiorstwo”. Z tej przyczyny dla celów określenia zakresu pojęcia „przedsiębiorstwo” wykorzystuje się regulację zawartą w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (w skrócie: K.c.), który stanowi, że przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Należy podkreślić, że w momencie rozwiązania spółki jawnej, które nastąpi zgodnie z art. 84 § 2 K.s.h., z chwilą wykreślenia jej z rejestru spółka nie będzie posiadała żadnego majątku, cały bowiem zostanie przed jej rozwiązaniem przekazany wspólnikom.

Uzgodnienie przez wspólników innego sposobu zakończenia działalności spółki nie może oznaczać nic innego, jak przyjęcie stosownego postanowienia w umowie spółki albo, jeżeli takiego postanowienia brak w umowie, w jednomyślnej uchwale wspólników.

Przede wszystkim wspólnicy mogą się umówić na podział majątku w naturze (łac. in natura) poprzez odpowiedni podział składników majątkowych między wspólników bez konieczności spieniężenia majątku spółki.

Możliwe jest ponadto zadysponowanie majątkiem w ten sposób, że zostaje zbyte przedsiębiorstwo spółki czy jego zorganizowane części. Możliwe jest częściowe przeprowadzenie podziału in natura, a w pozostałym zakresie przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego. Wspólnicy także mogą ustalić spłatę zobowiązań spółki poprzez nałożenie na nich odpowiednich spłat.

Generalnie ustalenia co do innego sposobu zakończenia działania spółki jawnej niż jej likwidacja czynią wspólnicy. Jednakże ustalenie co do metody postępowania uzależnione może być także od zgody odpowiednio wierzyciela lub syndyka. Brak takiej zgody uniemożliwia zadysponowanie majątkiem według reguł ustalonych przez wspólników. W konsekwencji będzie musiało być przeprowadzone postępowanie likwidacyjne lub upadłościowe.

W zasadzie można wskazać następujące działania:

  1. uchwała o rozwiązaniu;
  2. uchwała co do innego sposobu zakończenia działalności spółki – ze wskazaniem daty sporządzenia bilansu jako podstawy rozliczenia, wskazywanie, że majątek spółki przejmuje jeden ze wspólników, lub innego sposobu zadysponowania nim;
  3. zawarcie odrębnego porozumienia między wspólnikami – porozumienie powinno wskazywać na datę sporządzenia bilansu jako podstawę rozliczenia. Ta data wskazuje więc niejako na koniec spółki. Ponadto porozumienie powinno precyzować, że majątek spółki przejmuje jeden ze wspólników, lub przewidywać inne zadysponowanie majątkiem.

Jeżeli spółka nie miałaby zobowiązań ani majątku, wystarczające byłyby wskazana uchwała i porozumienie, a następnie zgłoszenie rozwiązania spółki do sądu rejestrowego oraz wyrejestrowanie jej z urzędu skarbowego, urzędu statystycznego, likwidacja rachunków bankowych itp. W przypadku rozwiązania spółki bez przeprowadzenia likwidacji obowiązek złożenia wniosku ciąży na wspólnikach. Spółki nie ma jako podatnika, płatnika i podmiotu gospodarczego, ale jej majątek dalej działa, tyle że wyłącznie pod szyldem Pańskiej firmy, która może nazywać się tak jak spółka (bez oznaczenia „spółka jawna”).

Rozwiązanie spółki bez przeprowadzenia likwidacji wymaga dokonania następujących czynności:

  • jednomyślna uchwała wszystkich wspólników o rozwiązaniu spółki;
  • uzgodnienie przez wspólników – w drodze jednomyślnej uchwały – rozwiązania spółki w inny sposób, tj. bez zakończenia likwidacji; sposób rozliczenia;
  • podział majątku pomiędzy wspólników zgodnie z wolą wspólników lub postanowieniami umowy spółki jak w ugodzie, np. jeden wspólnik przejmuje majątek i spłaca wspólnika;
  • ustalenie – w drodze uchwały wspólników – przechowawcy ksiąg i dokumentów rozwiązanej spółki. Przechowawcą może być wspólnik lub osoba trzecia. Jeżeli przechowywanie będzie się wiązało z poniesieniem kosztów, z majątku spółki, przed jego podziałem pomiędzy wspólników, należy wyasygnować stosowną kwotę na koszty przechowania ksiąg i dokumentów;
  • zgłoszenie zakończenia likwidacji i złożenie wniosku o wykreślenie spółki z KRS, NIP, REGON i ewentualnie z ZUS. Koszt opłaty sądowej w tym przypadku to 550 złotych.

Z punktu widzenia księgowości należy zamknąć księgi na dzień zakończenia działalności jednostki.

Ponadto należy poinformować sąd i urząd skarbowy o miejscu przechowywania ksiąg. Dodatkowo – zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rachunkowości należy sporządzić sprawozdanie finansowe na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych (jeżeli były prowadzone), stosując odpowiednio zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego określone w ustawie o rachunkowości.

Podjęcie uchwały o rozwiązaniu spółki nie jest równoznaczne z ustaniem jej bytu prawnego. Ustanie bytu prawnego spółki następuje dopiero z chwilą wykreślenia spółki z rejestru.

Po podjęciu uchwały o rozwiązaniu spółki nazwa spółki nie będzie musiała być uzupełniona o dodatek „w likwidacji”, ponieważ rozwiązujemy spółkę bez przeprowadzenia likwidacji.

Bez względu na przyjętą faktycznie metodę zakończenia działalności spółki jawnej, każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami, również po jej rozwiązaniu i wykreśleniu z rejestru.

Warto też zaznaczyć, że nie ma wyznaczonego maksymalnego okresu czasu na wykreślenie spółki z KRS od momentu podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki bez przeprowadzenia likwidacji. Proces „zamykania” spółki może trwać dowolnie długo z zastrzeżeniem, że jeżeli wykreślenie spółki z KRS nie nastąpi do końca roku obrotowego, spółka powinna sporządzić sprawozdanie finansowe za mijający rok obrotowy.

Innym rozwiązaniem jest:

  1. założenie przez jednego wspólnika odrębnej działalności gospodarczej o podobnym profilu;
  2. stopniowe przejmowanie działalności spółki jawnej (klientów, rynków zbytu i zaopatrzenia);
  3. przekazanie lokalu dla wspólnika na jego potrzeby własne;
  4. nawet zakup od spółki składników jej majątku – wtedy np. spółka ma dochód i płaci ewentualny VAT, ale wspólnik w swojej działalności ma koszty oraz zwrot podatku VAT; ewentualnie możliwy jest zakup przedsiębiorstwa spółki jawnej;
  5. doprowadzenie do rozwiązania umowy spółki oraz likwidacji spółki jawnej, gdy faktycznie jej działalność jest już niewielka albo żadna (chodziłoby o to, aby majątek pozostały w spółce jawnej był jak najmniejszy), w sposób uzgodniony przez wspólników.

Należy przy tym mieć jednak na względzie, iż stosownie do art. 56 K.s.h.:

§ 1. Wspólnik obowiązany jest powstrzymać się od wszelkiej działalności sprzecznej z interesami spółki.

§ 2. Wspólnik nie może, bez wyraźnej lub domniemanej zgody pozostałych wspólników, zajmować się interesami konkurencyjnymi, w szczególności uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki jawnej, partner, komplementariusz lub członek organu spółki.

Według art. 57 K.s.h.:

§ 1. Każdy wspólnik ma prawo żądać wydania spółce korzyści, jakie osiągnął wspólnik naruszający zakaz konkurencji, lub naprawienia wyrządzonej jej szkody.

§ 2. Roszczenia, o których mowa w § 1, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, gdy wszyscy pozostali wspólnicy dowiedzieli się o naruszeniu zakazu, nie później jednak niż z upływem trzech lat.

§ 3. Przepisy § 1 i § 2 nie ograniczają uprawnień wspólników, o których mowa w art. 63.

Za działalność sprzeczną z interesami spółki należy uznać ujawnianie lub wykorzystanie tajemnic handlowych i technicznych przedsiębiorstwa, rozpowszechnianie informacji mogących szkodzić reputacji handlowej spółki itp. Przepis ten służy niewątpliwie ochronie interesu spółki jako podmiotu odrębnego od wspólników. Interes spółki wymaga bowiem harmonijnego współdziałania wspólników, dlatego powinni oni unikać działalności i zachowań szkodzących spółce. Żaden ze wspólników nie może być zatem zwolniony z obowiązku powstrzymywania się od wszelkiej działalności szkodzącej spółce i sprzecznej z interesami spółki. Za sprzeczne z interesem spółki należy uznać uczestnictwo wspólnika w spółkach i innych podmiotach gospodarczych, które są konkurentami spółki jawnej. Zakaz ten dotyczy uczestnictwa w spółkach czy innych podmiotach, które na tym samym rynku prowadzą działalność tego samego rodzaju.

Przepisy nie przewidują określonej formy prawnej udzielenia zgody na zajmowanie się interesami konkurencyjnymi. Zgoda taka może być zatem udzielona pisemnie w umowie spółki lub w uchwale wspólników.

Uchwała wspólników wyrażająca zgodę na zajmowanie się interesami konkurencyjnymi powinna zapaść jednomyślnie z udziałem wszystkich wspólników, nawet wyłączonych od prowadzenia spraw spółki, gdyż jest to uchwała w sprawie przekraczającej zakres zwykłych czynności. Umowa spółki może przewidywać podejmowanie takich uchwał większością głosów albo np. tylko z udziałem wspólników mających prawo do prowadzenia spraw spółki.

Nie ma przeciwwskazań, aby w umowie spółki przewidzieć szczególną formę udzielenia zgody. Zasadny jest również pogląd, iż zgoda taka może być udzielona także w innej formie niż pisemna, np. w formie ustnej.

Zgoda na zajmowanie się interesami konkurencyjnymi może być wyraźna i wynikać z uchwały czy umowy spółki, ale może mieć także charakter zgody domniemanej. Domniemanej zgody wspólników na zajmowanie się przez jednego z nich interesami konkurencyjnymi można się dopatrywać na przykład w sytuacji, gdy wspólnicy wiedzą o fakcie prowadzenia przez jednego z nich interesów samodzielnie lub w spółce konkurencyjnej i nie sprzeciwiają temu.

Jednocześnie wspólnik oraz spółka mają prawo do żądania odszkodowania z tytułu działalności konkurencyjnej oraz sprzecznej z interesem spółki prowadzonej przez drugiego wspólnika.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.; dalej – u.p.d.o.f.), przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

Jak podaje przepis art. 5a pkt 26 powyższej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o spółce niebędącej osobą prawną – oznacza to spółkę niebędącą podatnikiem podatku dochodowego. A tak jest w przypadku spółki jawnej.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochody z udziału w spółce osobowej opodatkowuje się osobno u każdej osoby w stosunku do jej udziałów. Udział wspólnika w zysku odpowiada wartości majątku wspólnego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, przy uwzględnieniu proporcji, w jakiej wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. Co do zasady należą do nich wszystkie przychody osiągane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem przychodów wymienionych w art. 14 ust. 3 tej ustawy.

Art. 14 ust. 3 pkt 10 u.p.d.o.f. wśród przychodów, których nie zalicza się do przychodów z działalności gospodarczej, wskazuje środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu likwidacji takiej spółki.

Przyjęcie tej zasady jest podyktowane faktem, że podatnikiem podatku dochodowego z udziału w zyskach spółki niebędącej osobą prawną jest wspólnik tej spółki. Zyski osiągane przez tę spółkę, w czasie jej trwania, są na bieżąco uwzględniane u wspólników jako przychody i koszty z udziału w tejże spółce.

Stosownie do treści art. 14 ust. 3 pkt 12 u.p.d.o.f. do przychodów nie zalicza się przychodów „z odpłatnego zbycia składników majątku:

a) pozostałych na dzień likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie,

b) otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem wspólnika z takiej spółki

– jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, likwidacja spółki niebędącej osobą prawną lub nastąpiło wystąpienie wspólnika z takiej spółki, do dnia ich odpłatnego zbycia upłynęło sześć lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej”.

Według wskazanej treści art. 14 ust. 3 pkt 12b u.p.d.o.f. do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem wspólnika z takiej spółki – jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, likwidacja spółki niebędącej osobą prawną lub nastąpiło wystąpienie wspólnika z takiej spółki, do dnia ich odpłatnego zbycia upłynęło sześć lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej.

W związku z powyższym w sytuacji, gdy w wyniku likwidacji spółki osobowej wspólnik otrzyma określone składniki majątku likwidowanej spółki o charakterze niepieniężnym, po stronie wspólnika nie powstanie przychód z działalności gospodarczej. Przychód ten powstanie, zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 17b u.p.d.o.f., dopiero w momencie ewentualnego odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną, chyba że spełnione zostaną określone w art. 14 ust. 3 pkt 12b warunki niezaliczenia otrzymanych przychodów do przychodów z działalności gospodarczej.

W przypadku zatem likwidacji spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tym spółki jawnej, otrzymane przez wspólnika będącego osobą fizyczną zarówno środki pieniężne, jak i niepieniężne składniki majątku likwidowanej spółki nie będą stanowiły przychodu po stronie wspólnika likwidowanej spółki w momencie ich otrzymania.

W przypadku innych niż środki pieniężne składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki osobowej, po stronie wspólnika ewentualny przychód powstać może dopiero w momencie zbycia otrzymanego w toku likwidacji składnika majątku, jeżeli zbycie to, mające charakter odpłatny, nastąpi przed upływem 6 lat od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja spółki niebędącej osobą prawną lub nastąpiło wystąpienie wspólnika z takiej spółki oraz nastąpi w wykonaniu działalności gospodarczej.

Nie jest przy tym istotne, czy likwidacja spółki jawnej nastąpi poprzez przeprowadzenie formalnej likwidacji, czy też w inny sposób uzgodniony przez wspólników na podstawie art. 67 § 1 K.s.h. Skutki prawne związane z likwidacją, rozwiązaniem spółki osobowej, w tym skutki podatkowe dla wspólników tej spółki, nie mogą być bowiem różnicowane w zależności od wyboru jednego z dopuszczalnych sposobów zakończenia działalności tejże spółki, tj. – w przypadku spółki jawnej – przeprowadzenia likwidacji spółki bądź zakończenia jej działalności w inny sposób (np. poprzez przejęcie określonych składników majątku spółki przez jednego ze wspólników). Co za tym idzie, powołane powyżej przepisy u.p.d.o.f. odnoszą się do każdego przypadku likwidacji spółki osobowej, rozumianej jako rozwiązanie spółki, zakończenie jej działalności, co formalnie znajduje wyraz w wykreśleniu spółki z rejestru przedsiębiorców.

Przejęcie majątku ruchomego spółki wymagałoby w zasadzie protokołu przekazania majątku ze spółki dla określonego wspólnika. Przejęcie nieruchomości wymagałoby zawarcia umowy w formie aktu notarialnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką jawną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »
{* .script("js/zaczekaj.js") *}