Kategoria: Spółka z o.o.

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką z o.o.? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kontrola spółki z o.o. przez ZUS

Adam Dąbrowski • Opublikowane: 2019-06-19

Spółka z o.o. z niewielkim kapitałem jest obecnie kontrolowana przez ZUS. Grozi spółce dług w składkach w kwocie 1 mln złotych. Kiedy prezes powinien ogłosić upadłość spółki? Czy upadłość wyłączy jego odpowiedzialność? Obecnie jest nowy zarząd, a długi powstały za rządów poprzedniego, czy ten nowi ponosi odpowiedzialność? Dodam, że dług spowodowało zatrudnianie na umowę o dzieło, komu grozi za to kara?

Adam Dąbrowski

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dokładnie omówione przedstawione zagadnienie, nie zostało pominięte żadne moje pytanie, argumentacja poparta przepisami prawnymi. Jedynie wydaje mi się, że cena była dosyć wysoka (300zł), ale może to wynikało z faktu, że na tle przedstawionego problemu miałam kilka pytań. Na początku się wahałam gdy dowiedziałam się ile będzie mnie kosztować porada, ale po jej przeczytaniu jakoś ją przełknęłam, gdyż odpowiedź była bardzo wyczerpująca i konkretna.
Katarzyna
Ok. Polecam w przyszłości gdy będę miał wątpliwości z pewnością skorzystam z porad.
Bartosz, 31 lat, geodeta
Rezygnuję , że swojego adwokata , który ma wąski zakres swoich usług , tutaj mam kompleksową pomoc w zakresie prawa . Zdecydowanie polecam!!!
Marcin, 46 lat
Rzeczowo i na temat. Polecam. Skożystam w przyszlosci.
Marek
Terminowo prosto merytorycznie czuję że to odpowiedź na MOJE pytanie a nie \"gotowiec\"
Małgorzata, 56 lat, Menedżer

Według ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych:

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

„Art. 31. Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 7a, art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33–33b, art. 38a, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3 i 5, art. 62b § 1 pkt 2 i § 3, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a–93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1 i 1a, art. 97a § 1–3, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1–3, art. 107 § 1, 1a, § 2 pkt 2 i 4 i § 3, art. 108 § 1, 3 i 4, art. 109 § 1 w zakresie art. 29, art. 109 § 2 pkt 1, art. 110 § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 111 § 1–4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1–5, art. 112b–114, art. 115–117, art. 117d, art. 118 § 1 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Art. 32. Do składek na Fundusz Pracy, Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne”.

O odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania składkowe organ ubezpieczeń społecznych orzeka w drodze decyzji. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, wobec czego jest źródłem powstania odpowiedzialności danej osoby (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt I UK 126/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 440/07, LEX nr 338247, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt III SA./Gl 421/08; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2005, s. 448–450; A. Olesińska: Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe, Lublin, 2000, s. 70).

Zgodnie z art. 110 Kodeksu postępowania Administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Wynika z tego, że skutki decyzji powstają z chwilą jej doręczenia. Oznacza to, że od tej chwili (doręczenia decyzji o odpowiedzialności) osobę trzecią obciąża zobowiązanie, którego treść wynika z tej decyzji. Powstanie po stronie członka zarządu jako osoby trzeciej odpowiedzialności za zaległości składkowe jest zatem uzależnione od czynności organu właściwego w sprawach ubezpieczeń społecznych (wydanie decyzji), a żeby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, niezbędne jest spełnienie pozytywnych przesłanek wynikających z art. 116 § 1 Ordynacji.

Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości składkowe spółki, organ ubezpieczeń społecznych jest obowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania składkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość składkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce.

W przypadku braku którejkolwiek z przesłanek pozytywnych orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu nie może nastąpić, a zatem wydana w takiej sytuacji decyzja nie może stać się źródłem odpowiedzialności osoby trzeciej.

Przesłanki materialnoprawne do obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki muszą być spełnione już na dzień wydania decyzji. Konstytutywny charakter decyzji w omawianym przedmiocie wyklucza zatem możliwość uznania jej za prawidłową, gdy została wydana bez stwierdzenia stanu całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym, na co bez żadnego wpływu pozostaje późniejsze wszczęcie takiego postępowania.

Odpowiedzialność członka zarządu spółki powstaje bowiem nie w momencie wykazania materialnoprawnych przesłanek tej odpowiedzialności (aczkolwiek ich wykazanie jest niezbędne), ale z chwilą wydania decyzji.

Decyzja wydana bez uprzedniego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w toku postępowania egzekucyjnego narusza art. 116 § 1 Ordynacji w związku z art. 31 ustawy systemowej, który wymaga spełnienia takiego materialnoprawnego warunku do obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości. Odwołanie od tej decyzji musi być zatem uwzględnione, a w takim przypadku sąd zmienia zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty sprawy.

Podkreślić należy, iż tego rodzaju orzeczenie nie wyklucza możliwości ponownego obciążenia członka zarządu spółki odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki po prawidłowym stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji tych należności od spółki, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość składkowa, nie upłynęło jeszcze 5 lat (art. 118 § 1 Ordynacji).

Dodatkowo należy wskazać, że Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu w wyroku z 30 stycznia 2008 r., I UK 187/07, stwierdził, że do wydania przez organ rentowy decyzji o obciążeniu odpowiedzialnością członka zarządu spółki z tytułu zaległości składkowych spółki nie jest wymagane uprzednie wydanie przez organ rentowy decyzji ustalającej zobowiązanie płatnika składek. Wynika to stąd, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstają z mocy samego prawa wskutek spełnienia przesłanek objęcia ubezpieczeniem społecznym. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określają wysokość składek i sposób ich obliczania, terminy i sposób uiszczenia obowiązkowych składek oraz dokonywania korekty. Wobec tego zrozumiałe jest, że ustawa ta odsyła tylko do art. 108 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.

Stosownie do zasady generalnej osoba trzecia ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych, których termin płatności opłynął w czasie pełnienia funkcji lub obowiązków wskazanych w przepisach prawa. Do zaległości tych należą m.in.:

  1. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne; których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu;

  2. zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne; których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Mamy więc do czynienia z tym, że członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zaległości wobec ZUS-u z tytułu zobowiązania składkowego, którego termin płatności upływał w czasie pełnienia funkcji członka zarządu.

Najpierw musi powstać zobowiązanie. Bez niego nie ma odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej. Przy braku zobowiązania spółki nie ma mowy o powstaniu z tego tytułu zaległości. W następnej kolejności musi dojść do tego, że dane zobowiązanie nie zostaje uregulowane w ustawowym terminie, skutkiem czego zamienia się w zaległość.

Istotny jest czas w jakim upływał termin płatności. Jeżeli termin płatności zobowiązania, jakie stało się później zaległością podatkową, upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, to dana osoba może ponosić za nie odpowiedzialność jako osoba trzecia w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej.

W razie upływu terminu płatności zobowiązania w innym czasie niż czas wykonywania obowiązków członka zarządu, to dana osoba odpowiedzialności nie ponosi.

Prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, właściwy organ jest obowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, organ powinien więc wpierw stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne).

W przypadku braku którejkolwiek z przesłanek pozytywnych nie ma konieczności rozważania istnienia przesłanek negatywnych, gdyż orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu nie może nastąpić. Przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji przez uprawniony organ, w tym przedmiocie było możliwe):

  1. upływ termin płatności zobowiązania w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, pełnomocnika, likwidatora;

  2. powstanie zobowiązania w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, pełnomocnika, likwidatora (zaległości wymienione w art. 52 ordynacji podatkowej);

  3. w całości lub w części bezskuteczna egzekucja z majątku spółki;

  4. zaległości których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków, w przypadku zaległości wymienionych w art. 52 powstałych w czasie pełnienia obowiązków.

Obok pozytywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności, art. 116 Ordynacji podatkowej zawiera ponadto przesłanki negatywne, które – jeśli zostaną skutecznie wykazane przez członka zarządu, przeciwko któremu skierowane zostało postępowanie – uwalniają go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Należą do nich:

  1. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości;

  2. otwarcie we właściwym czasie postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy Prawo restrukturyzacyjne;

  3. zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie Prawo restrukturyzacyjnr;

  4. brak winy w niezgłoszeniu we właściwym wniosku o ogłoszenie upadłości;

  5. wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zarząd powinien liczyć się z odpowiedzialnością karną z tytułu działania na szkodę Skarbu Państwa, pracowników oraz spółki. Odpowiedzialność ta dotyczyłaby tego zarządu, który ponosiłby odpowiedzialność za składki niezapłacone przez spółkę.

ZUS ma zdanie, że w takim przypadku jak opisywany składki powinny być naliczone i zapłacone w czasie pracy danej osoby. Ówczesny termin płatności składek jest terminem jakiego upływ powoduje powstanie zaległości. I na tej podstawie obciąża odpowiedzialnością członków zarządu z okresu objętego kontrolą – albowiem składki płatne są co miesiąc.

Według ZUS-u za składki może odpowiadać zarząd z 2017 (za składki do dnia zmiany zarządu) oraz zarząd od 2018 (za składki od dnia swego powołania). Wynika to stąd, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstają z mocy samego prawa wskutek spełnienia przesłanek objęcia ubezpieczeniem społecznym. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określają wysokość składek i sposób ich obliczania, terminy i sposób uiszczenia obowiązkowych składek oraz dokonywania korekty. Wobec tego zrozumiałe jest, że ustawa ta odsyła tylko do art. 108 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.

ZUS nie przenosi odpowiedzialności z jednego zarządu na drugi. Związany jest zasadą, że odpowiada zarząd jaki funkcjonował, gdy upływał termin płatności danego zobowiązania.

Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Dłużnik będący osobą prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Do majątku dłużnika nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości. Do zobowiązań pieniężnych, dłużnika nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej. Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (stał się niewypłacalny), zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Gdy dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek, powyższy spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.

Jak widać, właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość dający zarządowi ochronę przed odpowiedzialnością za zobowiązania spółki – to 30 dni od dnia stania się niewypłacalnym.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką z o.o.? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »
{* .script("js/zaczekaj.js") *}