Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką cywilną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak sprzedać małą gastronomię korzystnie podatkowo i prawnie dla obu stron?

Adam Dąbrowski • Opublikowane: 2020-07-13

Chciałabym uzyskać precyzyjne informacje, jak najkorzystniej pod względem prawnym i podatkowym dla obu stron sprzedać małą gastronomię. Jest ona prowadzona w formie spółki cywilnej. Kupujący to osoba mi bliska, chciałabym, aby mogła przejąć firmę nie zmieniając NIP-u oraz pozostać przy wszystkich korzystnych umowach, jak również nie bawić się w te wszystkie cesje. Jeśli kupujący zostanie wspólnikiem, czy istnieje jakaś możliwość, abym ja otrzymała za sprzedaż pieniądze, oczywiście wypisując się ze spółki? Może inne rozwiązanie jest korzystniejsze, czyli zwykła sprzedaż biznesu i zamknięcie firmy?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak sprzedać małą gastronomię korzystnie podatkowo i prawnie dla obu stron?

Specyfika przedsiębiorstwa prowadzonego w formie spółki cywilnej

Przy prowadzeniu biznesu w formie spółki cywilnej oraz przy Pani oczekiwaniach co do zachowania numeru NIP przez firmę nie jest możliwe proste przejęcie firmy.

Jako jeden ze wspólników nie może Pani sprzedać swoich udziałów w spółce cywilnej, ani udziałów w przedsiębiorstwie, jakie prowadzi sama spółka. Firma to majątek wspólny Pani i wspólnika, który w czasie trwania spółki nie może być dzielony.

Sprzedaż przedsiębiorstwa, a następnie likwidacja działalności

Możliwe jest zbycie przedsiębiorstwa (przez Panią i wspólnika razem), a potem likwidacja działalności. Zbycie przedsiębiorstwa byłoby wolne od podatku VAT, albowiem stosownie do art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług (ustawy o VAT): „Przepisów ustawy nie stosuje się do: 1) transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa (…)”.

Przepisy ustawy nie definiują terminu „przedsiębiorstwo”. Z tej przyczyny dla celów określenia zakresu tego pojęcia wykorzystuje się regulację zawartą w art. 551 Kodeksu cywilnego (K.c.). Natomiast pojęcie „transakcji zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów”. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o ustawa o VAT: „przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel […]”. Przez towary, zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.

Aport, czyli kontynuacja przez nabywcę dotychczasowej działalności przedsiębiorstwa

Istotną kwestią dla uznania aportu za wniesienie przedsiębiorstwa jest kontynuowanie przez nabywcę dotychczasowej działalności tego przedsiębiorstwa. W wyroku z 19 kwietnia 2017 r. (I SA/łd 78/170) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał: „(...) Zakładając racjonalność ustawodawcy, uznać należy, że zwolnienie dotyczy sytuacji zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej z wykorzystaniem nabytej części przedsiębiorstwa”. Takie zbycie to obowiązek w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie kwota zależna byłaby od ceny.

Zmiana wspólnika i kontynuacja działalności spółki cywilnej

Względy podatkowe wskazują, że w rachubę wchodzi tylko zmiana wspólnika, po to by spółka cywilna nadal istniała. A zmiana tak wymagałaby:

  1. wejścia trzeciego wspólnika, a następnie
  2. Pani wyjścia ze spółki, co związane byłoby z rozliczeniem się spółki z Panią.

Takie działania pozwolą na zachowanie numeru NIP oraz umów, jakie ma zwarte spółka cywilna. Pieniądze, jakie Pani otrzyma, nie wynikną z tytułu sprzedaży firmy, ale z tytułu wyjścia ze spółki cywilnej. Kwota, jaką by Pani otrzymała, zależna byłaby od wartości majątku spółki oraz Pani udziałów w zyskach.

Kodeks cywilny przewiduje:

„Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.”

Otrzymałaby Pani:

  1. rzeczy, które wniosła do spółki do używania,
  2. wypłatę środków pieniężnych odpowiadającą Pani wkładowi oznaczonemu w umowie (wniesionemu przy zakładaniu spółki oraz w czasie jej trwania przy podwyższaniu wkładów do spółki),
  3. wypłatę w pieniądzu takiej część wartości wspólnego majątku, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki – pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników.

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie prowadzi do likwidacji majątku spółki.

Rozliczenie ze wspólnikiem występującym ze spółki

Rozliczenie ze wspólnikiem występującym ze spółki powinno nastąpić w chwili, gdy wystąpienie wspólnika osiągnęło skutek prawny. W związku z powyższym zasady rozliczenia znajdują zastosowanie w przypadku:

„1. Wystąpienia ze spółki wspólnika, który wypowiedział swój udział:

a) z zachowaniem terminu wypowiedzenia,

b) bez zachowania terminu wypowiedzenia.

2. Wypowiedzenia udziału przez wierzyciela osobistego wspólnika.

3. Porozumienie wspólników ze wskazaniem daty wystąpienia oraz rozliczeniem.

Zwrot rzeczy oddanych do używania

Stosownie do treści art. 871 § 1 K.c. – wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy wniesione do spółki do używania. Warto zatem zauważyć, iż w przypadku zwrotu rzeczy oddanych do używania nie uwzględnia się zmiany wartości rzeczy (w szczególności jej obniżenia). W praktyce nie istnieją jednak przeciwwskazania, aby w umowie spółki cywilnej określić odmienne zasady. W szczególności umowa spółki może przewidywać obniżenie wartości rzeczy lub nawet może uwzględniać zatrzymanie rzeczy w spółce połączone ze zwrotem wspólnikowi ekwiwalentu wartości (przykładowo, gdy rzecz wniesiona do używania ma decydujące znaczenie dla prowadzonej przez spółkę działalności).

Wypłata w pieniądzu wartości wkładu

Uprawnienie to dotyczy wypłaty:

  1. wartości rzeczy wniesionych na własność,
  2. wartości innych praw majątkowych wniesionych do spółki, oraz
  3. wartości wkładów pieniężnych.

Zgodnie z art. 871 § 1 K.c. – w przypadku wypłaty wartości wkładu nie uwzględnia się zmiany wartości wkładu. Warto jednak wskazać, iż także w tym przypadku umowa może stanowić inaczej i przewidywać przykładowo zwrot rzeczy w naturze.

Udział wspólnika w zysku spółki

Zgodnie z art. 871 § 2 K.c. – występującemu wspólnikowi wypłaca się również część wartości wspólnego majątku wspólników pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Należy wskazać, iż omawiane rozliczenie dotyczy wyłącznie ewentualnego zysku spółki. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w doktrynie prawa cywilnego oraz orzecznictwie.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 07.05.2009 r. (sygn. IV CSK 14/09) wartość majątku spółki cywilnej (stanowiąca punkt wyjścia do rozliczeń) powinna uwzględniać również pasywa.

W przypadku braku zysku występujący ze spółki wspólnik nie otrzyma żadnej wypłaty. Co więcej, należy wskazać, iż w wypadku gdy (pozostały po odliczeniu wkładów) majątek spółki cywilnej wykazuje wartość ujemną, ustępujący wspólnik zobowiązany jest pokryć niedobór w takim stosunku, w jakim uczestniczył w stratach.

UWAGA!

Od wartości całego majątku wspólnego odlicza się wartość wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Przy wystąpieniu nie ma mowy o dzieleniu zysków. Wyjątkiem jest ewentualny zysk za ostatni rok. Zyski dzielono zapewne po każdym roku, co oznacza, że są one podzielone. Za tym idzie wniosek, że wspólnicy je otrzymali jako swoje udziały w zyskach oraz opodatkowali. Niezależnie od tego część zysku spółki poszła na zakupy, co ma odzwierciedlenie w majątku spółki (wspólnym) oraz kosztach przypisanych wspólnikom.

Sposób rozliczenia się spółki z odchodzącym wspólnikiem

Po przekazaniu Pani wartości Pani wkładu w pieniądzu oraz w naturze rzeczy wniesionych przez Panią tylko do używania dokonuje się rozliczenia. Rozliczeniu podlega wartość majątku wspólnego na dzień wystąpienia (np.: 100). Od tej wartości odejmuje się wkłady wspólników – ujęte w umowie spółki cywilnej (np.: 20). Do rozliczenia pozostaje reszta (w przykładzie 80). Pani udział w zyskach to 80% – zatem powinna zostać Pani wypłacona kwota stanowiąca 80% majątku, jaki pozostał do rozliczenia (tutaj: 80x80% = 64). Występując ze spółki cywilnej, otrzyma Pan pieniądze. Będzie to dla Pana przychód z działalności gospodarczej.

Podatek dochodowy

Według art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT): „(…) Przychodem z działalności gospodarczej są również: (…) 16) środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki; (…)”.

W przychodzie tym nie uwzględnia się jednak kwoty, która odpowiada uzyskanej przez wspólnika przed jego wystąpieniem ze spółki nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania (ustalonymi proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku spółki), pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (art. 14 ust. 3 pkt 11 PIT).

Według art. 14 ust. 3.ustawy PIT: „Do przychodów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zalicza się: (…) 11. środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki, w części odpowiadającej uzyskanej przed wystąpieniem przez wspólnika nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, o których mowa w art. 8, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów; (…)”.

Zatem środki pieniężne otrzymane przez Panią z tytułu wystąpienia ze – w części odpowiadającej uzyskanej przez Panią przed wystąpieniem nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania (wg Pani udziału w zyskach wskazanego w umowie), pomniejszone o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów – nie będą przychodem opodatkowanym. Gdyby otrzymała Pani z tytułu rozliczenia w majątku wspólnym więcej niż Pani udział w zyskach, miałaby Pani dochód do opodatkowania. Ewentualnie, gdyby otrzymała Pani kwoty z tytułu udziału w zyskach, które nie były opodatkowane w latach poprzednich.

Przysługujący Pani jako występującemu ze spółki wspólnikowi udział w zyskach, o których mowa w art. 871 K.c., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, o ile przychód ten nie był wcześniej opodatkowany w wyniku rocznych rozliczeń przychodu (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., II FSK 1283/08, wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2009 r., III SA/Wa 2930/08, wyrok WSA z 18 marca 2008 r., I SA/Kr 1029/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 lipca 2009 r., I SA/Bd 257/09). W przeciwnym wypadku doszłoby do ponownego opodatkowania tych samych kwot.

Należy ustalić łączną nadwyżkę przychodów nad kosztami ich uzyskania w spółce oraz stosownie do Pani udziału w zyskach i stratach. Następnie kwotę tę należy pomniejszyć o dokonane z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną wypłaty oraz o wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów. Tak ustalona wartość podlega wyłączeniu z przychodów podlegających opodatkowaniu.

Jeżeli kwota otrzymana przez wspólnika z tytułu jego wystąpienia ze spółki niebędącej osobą prawną jest równa lub niższa od określonej w ww. sposób wartości, to kwota ta nie jest zaliczana do przychodów z działalności gospodarczej. Natomiast jeśli kwota ta jest większa, do przychodów z działalności gospodarczej należy zaliczyć tylko nadwyżkę.

Proszę pamiętać, że formalnie rozlicza się z Panią spółka a nie jej wspólnicy. Pozostali w spółce wspólnicy odpowiadają za wypłatę dla Pani solidarnie i całym swoim majątkiem. Spłaty może dokonać tylko jeden ze wspólników, dla Pani nie powinno to mieć znaczenia. Pozostali wspólnicy powinni między sobą ustalić, jak rozliczą wzajemnie wypłatę dla Pani. Dla spółki dokonana wypłata nie będzie kosztem zyskania przychodu.

Jakie działania wykonać po wystąpieniu ze spółki?

Wymagane działania z Pani strony po wystąpieniu ze spółki to:

  1. Likwidacja Pani działalności jako wspólnika występującego ze spółki – wykreślenie z CEIDG;
  2. Wyrejestrowanie z ZUS Pani jako wspólnika, który wystąpił ze spółki z ubezpieczeń;
  3. Rozliczenie podatkowe roczne Pani jako wspólnika za rok 2020.

Reasumując:

  1. Sprzedaż przedsiębiorstwa: brak VAT; podatek dochodowy prawdopodobnie 18% oraz 32%.
  2. Wyjście ze spółki: brak VAT po Pani stronie, brak podatku dochodowego za zwrócony wkład oraz rzeczy oddane spółce do używania; podatek dochodowy z tytułu równowartości Pani udziału w majątku wspólnym – tylko w razie otrzymania kwoty wyższej niż odpowiadająca uzyskanej przez Panią przed wystąpieniem nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania (wg Pani udziału w zyskach wskazanego w umowie), pomniejszone o wypłaty dokonane z tytułu udziału w tej spółce i wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów).

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Czy można zawiesić działalność spółki cywilnej, nie zawieszając działalności wspólników?

Każdy ze wspólników s.c. prowadzi swoją odrębną działalność gospodarczą. Ponieważ działalność s.c. ma charakter sezonowy letni, chcemy ją zawiesić...

 

Jak rozwód wspólnika i podział majątku małżeńskiego może wpłynąć na naszą spółkę?

Spółka cywilna ma 2 wspólników z udziałami 50/50. Jeden ze wspólników ma trudną sytuację rodziną – możliwe, że dojdzie do rozwodu. Jak...

 

Likwidacja przychodni założonej przez spółkę

Likwidacja przychodni założonej przez spółkę

Mam 2-osobową spółkę cywilną ze znajomą (50/50). Spółka założyła przychodnię lekarską, zatrudnia pracowników (umowy o pracę, umowy-zlecenia), ma...

Podział nieruchomości w likwidowanej spółce cywilnej - podatek dochodowy i VAT

Podział nieruchomości w likwidowanej spółce cywilnej - podatek dochodowy i VAT

Prowadzę z synem 2-osobową spółkę cywilną. W trakcie trwania spółki zostały zakupione 2 nieruchomości na fakturę VAT, który został odliczony....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »