Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką jawną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Doręczenie wypowiedzenia wspólnikom, którzy są dłużnikami

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-12-18

Wierzyciel doręczył skutecznie dwóm wspólnikom spółki jawnej (którzy są jedynymi wspólnikami tej spółki) będącym jego dłużnikami oświadczenia o wypowiedzeniu spółki (każdemu z nich) ze skutkiem na koniec 2015 r. na podstawie art. 62 § 2 K.s.h. Wypowiedzenie umowy spółki jawnej przez wierzyciela stanowi przyczynę rozwiązania umowy spółki. Co do zasady wypowiedzenie umowy spółki jawnej przez wierzyciela osobistego wspólnika powoduje wszczęcie procedury likwidacji spółki. W którym momencie w opisanym przypadku zostanie wszczęta procedura likwidacji spółki oraz w jaki sposób wierzyciel może domagać się przeprowadzenia likwiadacji tej spółki tak, aby ostatecznie móc zaspokoić się z udziałów tych dwóch wspólników będących jego dłużnikami, gdyż na dzień dzisiejszy wierzyciel nie ma żadnej wiedzy, czy po doręczeniu oświadczeń o wypowiedzeniu umowy spółki wspólnicy podjęli jakieś kroki zmierzające do likwidacji, a więc ostatecznie do rozwiązania spółki jawnej? Co konkretnie należy rozumieć pod pojęciem, że wierzyciel może domagać się przeprowadzenia likwidacji (art. 64 § 2)? Jakimi instrumentami prawnymi dysponuje wierzyciel w takiej sytuacji i w jaki sposób może kontrolować tę sytuację?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedzi na moje pytania wyczerpujące, pełen profesjonalizm. Jestem bardzo zadowolona. Polecam, prawnik godny zaufania.
Barbara, Nauczyciel
Dziękuję za udzielone porady. Za każdym razem odpowiedź na pytania bardzo szybka i rzeczowa, poparta artykułami kodeksów. Pani Marta Handzlik- Rosuł rozwiała moje wszelkie obawy. Polecam korzystanie z serwisu. Za niespełna 100 zł dowiedziałam się o przysługujących mi prawach, co zdecydowanie uspokoiło mnie. Mam również świadomość ,iż mogę w dalszym ciągu zadać pytanie dodatkowe w mojej sprawie, jeśli pojawi się ku temu potrzeba. Z pewnością w przyszłości jeszcze skorzystam z pomocy prawnej serwisu, jeśli zajdzie taka potrzeba.
Anna
Dziękuję za poradę . Udzielono mi profesjonalnej odpowiedzi i ukierunkowało co do dalszego postępowania , jeżeli zajdzie potrzeba to skorzystam ponownie z usług prawnika tego biura . 
Janusz, 53 lata
Korzystałam już z "ePorady24" wcześniej, byłam bardzo zadowolona z rzetelnej, wnikliwej odpowiedzi na nurtujące mnie pytanie. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania dodatkowych pytań dotyczących pytania głównego.
Danuta, technik ekonomista
Bardzo dokładnie omówione przedstawione zagadnienie, nie zostało pominięte żadne moje pytanie, argumentacja poparta przepisami prawnymi. Jedynie wydaje mi się, że cena była dosyć wysoka (300zł), ale może to wynikało z faktu, że na tle przedstawionego problemu miałam kilka pytań. Na początku się wahałam gdy dowiedziałam się ile będzie mnie kosztować porada, ale po jej przeczytaniu jakoś ją przełknęłam, gdyż odpowiedź była bardzo wyczerpująca i konkretna.
Katarzyna

Z Pani relacji wynika, że wierzyciel doręczył skutecznie dwóm wspólnikom spółki jawnej (którzy są jedynymi wspólnikami tej spółki) będącym jego dłużnikami oświadczenia o wypowiedzeniu spółki (każdemu z nich) ze skutkiem na koniec 2015 r. na podstawie art. 62 § 2 Kodeksu spółek handlowych (w skrócie K.s.h.).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Oczywiście dla formalności przyjmuję, że wierzyciel, posiadając wierzytelności wobec obu wspólników, także wobec obu dokonał zajęcia przysługujących im praw na wypadek opuszczenia spółki.

Tak jak Pani wskazała, co do zasady wypowiedzenie umowy spółki jawnej przez wierzyciela osobistego wspólnika powoduje wszczęcie procedury likwidacji spółki i tak też powinno być w tym przypadku, bowiem nie jest możliwe prowadzenie dalszej działalności nawet w formie jednoosobowej (w tym przypadku nie ma teoretycznie nawet takiej możliwości, bowiem jest dwóch wspólników z zajętymi prawami).

Oczywiście w art. 62 K.s.h. chodzi o wierzyciela osobistego wspólnika, który jest dłużnikiem w relacji z wierzycielem. Ten ostatni nie może obecnie sięgać bezpośrednio do majątku spółki, która jest odrębnym podmiotem. Może jednak zająć egzekucyjnie uprawnienia i roszczenia, które jego dłużnikowi przysługują wobec spółki jawnej (S. Sołtysiński, Kodeks, 2001, t. I, s. 366). Zgodnie z tym przepisem wierzyciel ma ograniczone prawo zajęcia niektórych praw służących wspólnikowi z tytułu udziału w spółce.

Możliwe jest zajęcie tylko tych praw, które są zbywalne i wspólnik może nimi rozporządzać (mają charakter majątkowy). Nie może być więc uprawnienie wierzyciela odnoszone do ogółu praw i obowiązków, które mogą być przenoszone na osobę trzecią (zob. również G. Kozieł, Dopuszczalność sprzedaży egzekucyjnej praw wspólnika a stosunek członkostwa w handlowej spółce osobowej, Pr.Sp. 2008, nr 10, s. 31). Dotyczy to również uprawnień organizacyjnych.

Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli istnieją określone prawa cząstkowe, którymi można rozporządzać, to wierzyciel może zająć te prawa. Przykładem takiego prawa jest przyznane wspólnikowi prawo do zysku za dany rok obrotowy. Nie można tego rozumieć jako prawa do potencjalnego zysku, ale do zysku już podzielonego na rzecz wspólnika.  Nie dotyczy to również sytuacji rozporządzenia zyskiem na inne cele niż podział między wspólników. Jeżeli więc wspólnicy postanowią o przekazaniu zysków na inne fundusze, to wierzyciel wspólnika nie będzie mógł się zaspokoić.

Przepis ten reguluje jeszcze jedną ważną kwestię: wypowiadanie umowy spółki przez wierzyciela osobistego wspólnika (szerzej zob. G. Kozieł, Prawne konsekwencje wypowiedzenia umowy spółki jawnej przez wierzyciela wspólnika, Pr.Sp. 2011, nr 2, s. 11 i n.).

Warunkiem wypowiedzenia jest przeprowadzenie bezskutecznej egzekucji z ruchomości wspólnika w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i posiadanie tytułu egzekucyjnego oraz zajęcie roszczeń służących wspólnikowi w przypadku jego wystąpienia lub rozwiązania spółki.

Jak stwierdził, Andrzej Kidyba, „pewne wątpliwości budzi stanowisko SA we Wrocławiu, wyrażone w wyroku z dnia 22 maja 2014 r. (I ACa 361/14, LEX nr 1527325) w kontekście wypowiedzenia umowy spółki komandytowej przez wierzyciela wspólnika. SA stwierdził, że „w razie skutecznego wypowiedzenia umowy spółki przez wierzyciela wspólnika, służy mu status występującego wspólnika wraz z roszczeniem z art. 65 § 1 k.s.h., niezależnie od tego, czy mimo jego wystąpienia spółka trwa nadal z udziałem pozostałych wspólników, czy też ulega rozwiązaniu, co zresztą oznacza dalsze jej trwanie aż do chwili wykreślenia z rejestru, po przeprowadzeniu i zakończeniu likwidacji (art. 84 § 1 i 2 k.s.h., chyba że wspólnicy za akceptacją wierzyciela uzgodnili inny sposób zakończenia działalności – art. 67 § 1 i 2 k.s.h.)”.

Autor wskazał, że o ile należy zgodzić się z tym, że w przypadku uzgodnienia wspólników co do dalszego trwania spółki (art. 64 K.s.h.), wypowiadającemu umowę spółki wierzycielowi wspólnika przysługuje roszczenie z art. 65 K.s.h., o tyle wątpliwie jest rozciąganie tego skutku również na sytuację, w której w wyniku wypowiedzenia umowy spółki przez wierzyciela wspólnika dochodzi do rozwiązania spółki. Jeżeli bowiem wspólnicy nie postanowią o dalszym trwaniu spółki przed upływem terminu wypowiedzenia, wierzyciel wspólnika może domagać się przeprowadzenia likwidacji (art. 64 § 2 k.s.h.), a nie wypłaty udziału kapitałowego, obliczonego na podstawie art. 65 k.s.h. Zasady podziału majątku likwidowanej spółki określone są bowiem w art. 82 i 83 k.s.h., a nie w art. 65 k.s.h. Natomiast jedynie wtedy, gdy wspólnicy, za zgodą wypowiadającego umowę spółki wierzyciela, porozumieją się w sprawie innego sposobu zakończenia działalności spółki (art. 67 § 1 i 2), możliwie będzie odstąpienie od tych reguł i uzgodnienie z wierzycielem sposobu jego spłaty.

Wskazała Pani, że wypowiedzenie było skierowane do obu wspólników. Wypowiedzenie jest oświadczeniem woli, które powinno być sporządzone na piśmie i doręczone wszystkim wspólnikom (także temu, który jest dłużnikiem) lub wspólnikowi uprawnionemu do reprezentacji spółki. Takie wypowiedzenie zaczyna wywierać skutki prawne dopiero z chwilą, gdy dotrze do wszystkich adresatów w sposób pozwalający im na zapoznanie się z jego treścią. W związku z tym należy zadbać o dowody doręczenia wypowiedzenia. Dlatego warto wysłać je listami poleconymi.

Wobec powyższego pyta Pani, w którym momencie w tym przypadku zostanie wszczęta procedura likwidacji spółki oraz w jaki sposób wierzyciel może domagać się przeprowadzenia likwidacji tej spółki (art. 64 § 2 K.s.h.) tak, aby ostatecznie móc zaspokoić się z udziałów tych dwóch wspólników będących jego dłużnikami, gdyż na dzień dzisiejszy wierzyciel nie ma żadnej wiedzy czy po doręczeniu oświadczeń o wypowiedzeniu umowy spółki wspólnicy podjęli jakieś kroki zmierzające do likwidacji, a więc ostatecznie do rozwiązania spółki jawnej.

Ponadto pyta zastanawia się Pani, co konkretnie należy rozumieć pod pojęciem, że wierzyciel może domagać się przeprowadzenia likwidacji (art. 64 § 2), oraz jakimi instrumentami prawnymi dysponuje wierzyciel w takiej sytuacji i w jaki sposób może kontrolować tę sytuację.

Jak Pani wie, rozwiązanie spółki nie powoduje natychmiastowego zaprzestania jej istnienia. Do ustania spółki konieczne jest przeprowadzenie jej likwidacji albo uzgodnienie innego sposobu zakończenia działalności spółki (art. 67 § 1).

Zgodnie z art. 64 K.s.h.:

„§ 1. Pomimo śmierci lub ogłoszenia upadłości wspólnika oraz pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub jego wierzyciela, spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią.

§ 2. Uzgodnienie takie powinno w przypadku śmierci lub ogłoszenia upadłości nastąpić niezwłocznie, a w przypadku wypowiedzenia - przed upływem terminu wypowiedzenia. W przeciwnym razie spadkobierca, syndyk lub wspólnik, który wypowiedział umowę spółki, a także jego wierzyciel, mogą domagać się przeprowadzenia likwidacji”.

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt V ACa 675/13, „zgodnie z treścią art. 64 § 1 k.s.h., pomimo wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, iż dalsze istnienie spółki jest możliwe tylko w spółce jawnej z udziałem co najmniej trzech wspólników. W rozpatrywanej sprawie, spółka jawna posiadała jedynie dwóch wspólników. Wypowiedzenie umowy spółki przez jednego z dwóch wspólników nie mogło spowodować powstania po stronie powoda roszczeń z art. 65 k.s.h., gdyż jego skutkiem jest niemożliwość dalszego trwania spółki. Tym samym, rozliczenie wspólników powinno nastąpić zgodnie z zasadami określonymi w art. 82 k.s.h., a zatem dopiero po spłaceniu zobowiązań spółki. Nie można przy tym wykluczyć, iż majątek spółki nie wystarczy na spłatę udziałów i długów, a wówczas nastąpi – w trybie art. 83 k.s.h. – podział niedoboru pomiędzy wspólników”.

Sąd ten wskazał dodatkowo, że „w przypadku wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika – rozumianego jako przyczyna rozwiązania (art. 58 pkt 5 k.s.h.) - nie ma miejsca rozwiązanie automatyczne, ale wypowiedzenie to jest przyczyną wszczęcia postępowania likwidacyjnego (art. 67 § 1 k.s.h.). Wystąpienie przyczyny rozwiązującej spółkę jawną nie oznacza zatem utraty przez nią osobowości prawnej i zdolności sądowej, gdyż spółka w okresie likwidacji istnieje nadal (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2010 r., I ACa 544/10, niepubl.)”.

„Skoro w dwuosobowej spółce jawnej pozostaje jeden ze wspólników, to dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa w tej formie prawnej jest niemożliwe” (tak: Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt V ACa 730/12, LEX nr 1280281).

Wspólnicy mogą również zadysponować majątkiem w ten sposób, że zostaje zbyte przedsiębiorstwo spółki czy jego zorganizowane części np. na rzecz osób trzecich. Nie ma również przeszkód, aby połączyć metodę podziału in natura, a w pozostałym zakresie przeprowadzić postępowanie likwidacyjne w sposób przewidziany w art. 82 i 83 K.s.h. W momencie wszczęcia procedury likwidacyjnej udział kapitałowy „przekształca” się bowiem w udział likwidacyjny.

Tak więc po upływie okresu wypowiedzenia normalnie następnego dnia wszczęte powinno być postępowanie likwidacyjne.

Jak twierdzi Mateusz Rodzynkiewicz, „nie jest jasne, na czym ma polegać przymusowa realizacja uprawnienia osób trzecich wskazanych w art. 64 § 2 K.s.h.”

Jednak w opisanej sytuacji nie ma co czekać na decyzję wspólników, bowiem zajęte są oba ich uprawnienia, niemożliwe więc będzie przejęcie przez jednego z nich majątku spółki, dlatego już teraz należałoby skierować do spółki i wspólników żądanie rozpoczęcia likwidacji spółki jawnej (mogą odmówić kierując się tym, że skutek wypowiedzenia jeszcze nie nastąpił).

Postępowanie likwidacyjne toczące się na podstawie art. 67–84 K.s.h. dokonuje się za pośrednictwem likwidatorów, którymi są zasadniczo wszyscy wspólnicy. Jednak sąd rejestrowy może ingerować z urzędu w razie zaniechania zgłoszenia wszczęcia likwidacji lub ustanowienia likwidatorów. Może on nawet sam postanowić o rozwiązaniu spółki i ustanowić likwidatora, jeżeli istnieją ku temu ważne powody.

Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym „wniosek o wpis do Rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

W tym przypadku 7 dni po upływie okresu wypowiedzenia.

Następnie według art. 24:

„1. W przypadku stwierdzenia, że wniosek o wpis do Rejestru lub dokumenty, których złożenie jest obowiązkowe, nie zostały złożone pomimo upływu terminu, sąd rejestrowy wzywa obowiązanych do ich złożenia, wyznaczając dodatkowy 7-dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny przewidzianej w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych (postępowanie przymuszające). W przypadku niewykonania obowiązków w tym terminie, sąd rejestrowy nakłada grzywnę na obowiązanych. Przepisu art. 1053 Kodeksu postępowania cywilnego nie stosuje się.

2. Sąd rejestrowy może ponawiać grzywnę, o której mowa w ust. 1.

3. Sąd rejestrowy nie wszczyna postępowania przymuszającego, gdy z danych zawartych w aktach rejestrowych wynika, że nie doprowadzi ono do złożenia wniosku o wpis do Rejestru lub dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe. W postanowieniu o odstąpieniu od postępowania przymuszającego sąd rejestrowy wskazuje podstawę faktyczną odstąpienia od wszczęcia postępowania przymuszającego. Postanowienie nie wymaga doręczenia i nie podlega zaskarżeniu.

4. Sąd rejestrowy umarza postępowanie przymuszające, gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie doprowadzi ono do spełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1.

5. W przypadku odstąpienia od postępowania przymuszającego lub jego umorzenia sąd rejestrowy wszczyna postępowanie przymuszające, jeżeli poweźmie wiadomość, że sytuacja prawna lub faktyczna podmiotu uległa zmianie w sposób umożliwiający skuteczne jego prowadzenie.

6. W przypadkach uzasadnionych bezpieczeństwem obrotu sąd rejestrowy może dokonać z urzędu wykreślenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy lub wpisu danych odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy, jeżeli dokumenty stanowiące podstawę wpisu lub wykreślenia znajdują się w aktach rejestrowych, a dane te są istotne”.

Wreszcie według art. 25 „jeżeli pomimo stosowania grzywny, o której mowa w art. 24, osobowa spółka handlowa wpisana do Rejestru nie wykonuje obowiązków określonych w art. 24 ust. 1, sąd rejestrowy z urzędu może, z ważnych powodów, orzec o rozwiązaniu spółki oraz ustanowić likwidatora”.

Jeżeli więc po okresie 7 dni od upływu okresu wypowiedzenia umowy, wspólnicy nie zgłaszają upadłości, wierzyciel powinien zgłosić ten fakt do sądu rejestrowego z wnioskiem o przymuszenie takiego zgłoszenia i podjęcie dalszych czynności – a nawet orzeczenie upadłości i ustanowienie likwidatora przez sąd (nie będzie nim żaden ze wspólników).

Akta KRS są jawne, dlatego można przeglądać wpisy tam dokonywane. Przez to wierzyciel będzie mógł sprawdzić czy likwidacja została zgłoszona i jakie są sprawozdania z tej likwidacji.

Może też z ważnych przyczyn żądać ustanowienia likwidatorów przez sąd na podstawie art. 73 K.s.h., zgodnie z którym:

„§ 1. Z ważnych powodów sąd rejestrowy może na wniosek wspólnika lub osoby mającej interes prawny odwołać likwidatora.

§ 2. Likwidatora ustanowionego przez sąd tylko sąd może odwołać.

§ 3. Przeciwne postanowienia umowy są nieważne”.

Wierzyciel może wykazać swój interes prawny, jeżeli poweźmie wiadomość, że likwidacja jest wykonywana niedbale lub jest przeciągana w czasie. Proszę też wziąć pod uwagę, że stosownie do art. 81 K.s.h.:

„§ 1. Likwidatorzy sporządzają bilans na dzień rozpoczęcia i zakończenia likwidacji.

§ 2. W przypadku gdy likwidacja trwa dłużej niż rok, sprawozdanie finansowe należy sporządzić na dzień kończący każdy rok obrotowy”.

Tak więc wszelkie te dokumenty będą składane do sądu rejestrowego przez likwidatorów. Umożliwi to w miarę możliwości kontrolowanie poczynań likwidatorów.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką jawną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Przynależność do majątku osobistego zysków spółki jawnej

Przed ślubem otwarliśmy z narzeczoną spółkę jawną (ja mam 75%, żona 25%). Co roku otrzymujemy wypłatę części zysku, resztę inwestujemy...

Wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej – rozliczenia

Ze względu na narastający konflikt zdecydowałem się wystąpić ze spółki jawnej, której jestem wspólnikiem. Złożyłem już oświadczenie...

Gdy wspólnik spółki jawnej działa na jej szkodę

Spółka jawna ma trzech wspólników. Jeden z nich działa ewidentnie na szkodę spółki. Ja, jako jeden z tej trójki, chciałbym złożyć wniosek...

Równy podział swojego udziału w spółce jawnej

Córka, syn i ja (ojciec) jesteśmy wspólnikami w spółce jawnej. Jak mogę przekazać moje udziały córce i synowi w równych częściach?

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »
{* .script("js/zaczekaj.js") *}